Ўлан – халқ ижоди жанри, қўшиқ тури. Деҳқонлар, айниқса, чорвадор халқлар орасида кенг тарқалган. Асосан аёллар, қисман эркаклар томонидан чилдирма (доира) жўрлигида ижро этилади. Ўланлар баъзан савол-жавобли қўшиқ тарзида, баъзан икки киши томонидан диалог шаклида ҳам айтилади. Ҳар бир тўй маросимига хос ўланлар мавжуд. Ўзбекларда «Никоҳ тўйи» маросимида қизлар бир томон, йигитлар бир томон бўлиб; «қиз оши» (лапар, қиз зиёфати) маросимида қизлар биргаликда жўр овоз бўлиб: «Чорлари», «Чақирди», «Бешик тўйи» маросимида аёллар якка ва жўр овоз бўлиб ўлан айтишган. Ўланда халқнинг орзу-умидлари, қайғу ва шодлик кайфиятлари ўз ифодасини топади. Халқ орасида муҳаббат мавзусига бағишланган ва ҳажвий ўланлар кенг тарқалган. Ўлан «ёр-ёр» қўшиқларига яқин бўлиб, айрим ўланларда ҳар бир мисра «ёр-ёр» радифи билан айтилади.