Диалектика (юнонча dialektike – суҳбат, баҳс-мунозара қилиш) – табиат, жамият ва тафаккур ривожланишининг энг умумий қонуниятлари тўғрисидаги таълимот, фалсафий ёндашув ва илмий билиш усулларидан бири. Қадимда диалектика суҳбат, баҳс-мунозара воситасида ҳақиқатни очиш йўли ва усули сифатида талқин қилинган. Кейинчалик фалсафий тафаккур ривожланиб бориши билан диалектиканинг мазмуни ҳам бойиб борган.

Диалектика борлиқдаги барча нарсалар, ҳодисалар, жараёнлар мазмун-моҳиятини, уларнинг ўзаро алоқаси, сабаб-оқибат боғланиши, ҳаракати, ўзгариши, таъсирлашуви ва ривожланиши билан боғлайдиган таълимот сифатида эътироф этилади. Диалектика таълимотига кўра, оламдаги барча нарса ва ҳодисалар, шунингдек, улар ҳақидаги тушунча ва билимлар доимо ўзгаришда, ривожланишда бўлади. Табиий ҳодисаларни, ижтимоий ҳаёт ва тафаккур жараёнларини диалектик нуқтаи назардан таҳлил қилиш уларнинг объектив алоқадорлигини, зарурий боғланишларини, ўзгариш ва ривожланиш қонуниятларини очиб бериш, истиқболни аниқлаш, тараққиётга эришишнинг самарали йўллари ва воситаларини ишга солиш имконини яратади.