Бир неча йиллар олдин бир талаба антрополог Маргарет Миддан маданиятларда цивилизациянинг илк белгиси нима деб ўйлаши ҳақида сўрайди. Талаба Мид хоним қармоқлар, пишган лойдан ясалган сопол идиш, тегирмон тоши тўғрисида гапирса керак деб ўйлайди. Аммо унинг жавоби бундай бўлмайди.

Мид хоним “Қадимги маданиятларда цивилизациянинг илк белгиси синган сон суягининг даволанишидир” деб жавоб беради. У шундай тушунтиради:

– Ҳайвонот оламида оёғинг синса, албатта ўласан. Хавф туғилса қоча олмайсан, дарёга бориб сув ича олмайсан, овқат топиб ея олмайсан. Бошқа ҳайвонлар учун ўлжага айланасан. Бирор ҳайвон оёғи синса, у тузалгунича яшаб қола олмайди.

Сон суяги сингандан кейин унинг тузалиши бу кимдир унинг ёнида бўлганини, яраларини боғлаганини, хавфсиз жойга олиб борганини ва у тузалиб кетишига ёрдам берганини билдиради.

Мид хоним сўзини шундай якунлайди: “Оғир аҳволда қолган кимсага ёрдам бериш цивилизациянинг бошланиши деганидир!”

Дониёр Рўзметов таржимаси