Дабдурустдан кимдир “Хўжағат нима?” деб сўраб қолса, жавоб тополмай қоламиз. Бу сўзни биладиган-ку унча-мунча топилар, лекин ишлатадиган топилармикан? Асосан китоблар ва мақолаларда учрайдиган хўжағат атамаси – сизу бизга яхши таниш малинанинг ўзбекча номи. У бутанинг ўзини ҳам, мевасини ҳам англатади. Хўжағат Ўрта Осиё, Шарқий Сибир, Узоқ Шарқ, АҚШ ва Европа мамлакатларида ўстирилади.

Ўзбекчада бу резавор меванинг бошқа бир номи ҳам бор – булдурғун. Эътибор берган бўлсангиз, кўк маймунжонни англатувчи болдирғон сўзига яқин, унинг талаффуз варианти. Ҳар икки мева битта туркумга оид бўлгани сабабли сўзлар алмашлаб ишлатилган бўлиши мумкин. Лекин барибир талаффузда фарқ юзага келган ва улар алоҳида сўзларга айланган.

Хўжағат, булдурғун сўзлари илмий ва илмий-оммабоп матнларда учраса-да, тилимизда қўлланмайди ҳисоб. Ҳатто энциклопедиялар, китоб ва қўлланмаларда ҳам асосан малина сўзи ишлатилади. Хўжағат ва булдурғунни ўз уйида хўжайин бўла олмаган сўзлар дейиш мумкин.

Ориф ТОЛИБ