Ҳафта форсча сўз. Хўш, ҳафта сўзи бизнинг тилимизга киргунга қадар вақтнинг бу бўлаги мулоқотимизда қайси сўз билан ифодаланган? Бизда қадимда ҳафтани етти дейишган. Ҳафтанинг бундай аталиши ҳозир ҳам тилимизда айрим ҳолатларда сақланиб қолган. Вафот этган одамнинг еттисини ўтказиш маросими бор. Бу маросим марҳумнинг вафотига бир ҳафта тўлганда бўлиб ўтади. “Еттисини берди” дегани марҳумнинг ҳафталигини берди дегани. Етти сўзи жуда қадимий бўлиб, ҳам шаклан, ҳам мазмунан ўзгармай қолган сўздир. Энг қадимги “Култигин”, “Билга хоқон битиктошларида бу сўз “йәти” шаклида келган. Култигин “қырқ артуқ йәти йашын”да, яъни қирқ етти ёшида вафот этган.

Форсийдаги ҳафта сўзи ҳам асли “ҳафт” – етти маъносини англатади. Низомийнинг “Ҳафт пайкар” (“Етти гўзал”), Жомийнинг “Ҳафт авранг” (“Етти тахт”) достонларидаги ҳафт сўзи ҳам шу маънода.

Эшқобил ШУКУР

“Бобосўз изидан” китобидан.

Фото: Фбдуманнон Муҳаммад