​​ Болалигимизда катталар ҳам, болалар ҳам айтиб юрадиган бир қўшиқ бўларди.

Бозорга бордим, бозини кўрдим,

Қулоғи узун тозини кўрдим.

Уйга келдим, маяк жедим,

Хотинимдан таёқ жедим.

Хўш, “Бозорга бордим, бозини кўрдим” қаторидаги бози сўзининг маъноси нима? Бозорга борган одамнинг кўрган бу нарсасининг нимаси қизиқки, уни қўшиқ қилиб айтиб юрибди. Усмон Азим ва Абдумажид Азим билан Оҳангаронга бораётганимизда, йўлда улардан шу қўшиқдаги бози сўзининг маъноси ҳақида сўрадим. Икковлари ҳам бараварига бози –  “ўйинчи” дегани дейишди. Демак, бозорга борган ўша одам ўйинчини кўрган. Алишер Навоийда ҳам бози, бозий сўзлари “ўйин, алдов” маъносида, бозигар сўзи эса, “ўйинчи, масхарабоз” маъносида қўлланган.

Изоҳ: Китобнинг илк нашридан сўнг  Бухоронинг Олот туманидан адиб Абдунаби Ҳамро телефон қилиб, бози сўзи ҳақида шундай фикр билдирди: “Бизда бозордаги даллолларни “бози”, “бозигар” дейишади. “Бозорнинг бозиси” деганда, бозорнинг даллолини айтишади”.  Демак, халқ қўшиғидаги “Бозорга бориб, бозини кўрдим” деган мисрада “даллол” назарда тутилган  бўлиши ҳам мумкин. Чунки, бозорда энг кўп бақир-чақир қилиб, энг кўп кўзга ташланадиган одам бозорнинг даллоли бўлади.

 Эшқобил ШУКУР,

"Бобосўз изидан" китобидан