Америка космик кемаларининг диаметри 14,55 футни ташкил қилади. 

Муҳандислар кемани кенгроқ қилишни истайдилар, аммо бу имконсиз. Сабаби нимада деб ўйлайсиз?

Гап шундаки, само кемалари йиғиш жойига темир йўл орқали келтирилади. Рельслар орасидаги масофа эса аниқ: 4 фут 8,5 дюйм. Шу боис муҳандислар кемаларни фақат 14,55 фут кенгликда лойиҳалаштиришлари мумкин, бошқачасига уларни ташишнинг имкони бўлмасди.

Яна бир ўринли савол туғилиши табиий: нега рельслар орасидаги масофа стандарт равишда 4 футу 8,5 дюм? Бу рақам қаердан чиқди? Маълум бўлишича, Штатлардаги темир йўллари инглиз стандартлари бўйича қурилган, Англияда ҳам рельслар ўртаси стандарт равишда 4 фут 8,5 дюм. Сабаб?

Чунки Англияда илк поездлар конлар учун кичик вагонеткалар ишлаб чиқарган заводнинг айнан ўзида қилина бошланган. Энг катта вагонетканинг кенглиги эса 4 фут 8,5 дюм. Нега?

Бунинг сабаби инглиз фойтунларининг кенглигидаги стандартда эди. Инглиз фойтунлари ғилдираги камроқ едирилсин учун инглиз йўлларининг транспорт доимий юрадиган изига тушиши лозим эди, бутун Англия йўлларида эса ушбу кенглик масофаси 4 фут 8,5 дюм.

Буюк Британиядаги илк йўлларни римликлар ўзларининг ҳарбий араваларига кўра ётқизганлар. Римликлар ҳарбий аравасининг кенглиги 4 фут 8,5 дюмни ташкил қилади. Аммо бир нарса тушунарсиз: бирорта ўлчов тизимида келтирилган сон бутун ҳисобланмайди. Римликлар нимага асосланиб ўз ҳарбий араваларининг кенглигини айнан шу ўлчамда қилдилар экан?

Сабаби эса оддий: ҳарбий аравага одатан иккита от қўшиларди. 4 фут 8,5 дюм эса икки ўртача отнинг кенглиги ўлчами эди.

Қарангки, одамзод космосга учаётган бугунга келиб ҳам унинг энг юксак технологиялари 2000 минг йил аввал у минган отларнинг ўлчамига боғлиқ.