Ижтимоий ҳаракат – биргаликда, уюшган ҳолда жамият миқёсида амалга ошириладиган ҳаракат шаклини ифода этадиган тушунча. Ижтимоий ҳаракат ижтимоий борлиқнинг атрибутив ва универсал характеристикасидир.

Ижтимоий ҳаракат жамиятдаги моддий ва маънавий жараёнларни қамраб олади. Тарихий тараққиётни материализм нуқтаи назаридан таҳлил этувчи файласуфлар моддий жараёнларни ифода этадиган ижтимоий ҳаракатнинг устуворлигини қайд этса, уларнинг мухолифлари бўлмиш идеалистлар маънавий жараёнларни ифода қиладиган ижтимоий ҳаракатнинг ҳал қилувчи ролини исботлашга уринади. Бироқ моддий ва маънавий жараённи абстракциядагина бир-биридан ажратиш мумкин. Реал воқеликда улар ҳамиша, ҳар қандай ҳолатда ўзаро алоқадорликда бўлади. Жамиятнинг борлиқ шакли сифатида мавжуд бўлишининг асосий шарти ҳам шундан иборат. Бинобарин, ижтимоий ҳаракат ҳақида гапирганда, нафақат моддий элементлар ўртасидаги ўзаро алоқадорлик ҳамда реал ўзгаришларни, балки улар орасидаги турли муносабатларни ҳам назарда тутмоқ зарур.