Матриархат (лотинча mater – она ва юнонча arche – ҳокимият) – оила-уруғчилик муносабатлари ривожининг иккинчи босқичида аёл ҳукмрон мавқега эга бўлиб, мулк ва мансаблар она уруғи тамойили асосида мерос бўлиб ўтган даврни ифодаловчи атама.

Никоҳдан сўнг эр хотин жамоасига ўтиб яшаган ва унга тобе ҳисобланган. Матриархат даврида аёл жамоавий ишлаб чиқариш, фарзанд тарбияси, хўжалик ва оилани юритиш ва ҳоказо ҳамда жамоанинг ижтимоий ҳаёти (унинг ишларини бошқариш, жамоа аъзолари ўзаро муносабатларини тартибга солиш, диний маросимларни ўтказиш ва шу каби) устувор мавқега эга бўлган. Жанубий-Шарқий Осиёдаги минангкабау ва микронезларнинг айрим гуруҳларида ҳозир ҳам матриархат таъсири сақланиб қолган. Матриархатнинг зидди патриархат, яъни ота уруғининг ҳукмронлигидир.