...so‘z durredurkim, so‘z marjonkim, bir durkim, uning daryosi, o‘rni, makoni ko‘ngildir. Va bu ko‘ngildan chiqarlarkim, bu makonda eng kichikdan eng kattagacha bo‘lgan ma’nolar jamlangandir. Ma’lumki, gavhar daryodan g‘avvos mehnati bilan jilva ko‘rsatadi va uning qiymati javharning katta-kichikligiga ko‘ra bilinadi.

Ko‘ngildan ham so‘z duri nutq sharafiga, ulug‘ligiga ilm, hunar egasining mehnati natijasiga ko‘ra so‘zlash, naql etish ila chiroy ko‘rguzur va aytgan so‘zining qiymati ham, martabasi ham nisbatiga, pastu balandiga ko‘ra atrofga yoyiladi va shuhrat topar. Gavhar qiymatiga ko‘ra ma’lumkim, juda ko‘p farqlanadi, hatto bir diramdan yuz tumangacha desa bo‘lur.

Qit’a:

Injuni shodlanish uchun olsalar,

Bir diramlik bir misqoli ming bo‘lur.

Bir diramdir shoh quloqqa solsa ham,

To‘lovi davlat xazinasi hisobidandir.

So‘z durining tafovuti, farqi bundan ham chek-chegarasiz va martabasi mundin ham adog‘sizroqdir. Andoqki, sharafidin – azizligidin o‘lgan badanga ruhi pok-tiriklik, jon yetar; dag‘alidan, qo‘polidan tirik tanda zahar belgisi ko‘rinar.

Alisher NAVOIY,

“Muhokamat ul-lug‘atayn” asaridan