Polshadagi Visla daryosi boʼyida artilleriya otishmasi boʼlib oʼtdi. Shunda biz oʼtirgan mashina qurol-yarogʼi bilan daryoga gʼarq boʼldi. Mashina ichidan chiqib, qirgʼoq tomonga suza boshladim. Biznikilar qaerda, dushman qaysi tomonda ekanini bilish juda qiyin edi.

Oʼz qismimga yetib borgunimcha shtabdan «Qahramonlarcha halok boʼldi», degan qora xat Toshkentga joʼnatilgan ekan. Shoʼrlik onam judolikka chidolmasdan, achchiq ustida urush maydoniga oʼz ixtiyorlari bilan ketibdilar. Ular koʼprik qurilishi boʼyicha muhandis edilar... Men urushdan omon qaytdim. Onam esa Bolgariyada boʼlgan janglardan birida halok boʼldilar...

Oʼzbekistonlik jangchilar Berlingacha borishdi. Men Reyxstagga yetganimda, devor va kolonnalardagi «Biz Tuladan», «Biz Moskvadan» degan yozuv va imzolarni koʼrdim. Marmarli ustunlardan birida boshlangʼich sinf oʼqituvchilariga xos chiroyli yozuv bilan «Biz Toshkentdanmiz» qaydiga koʼzim tushdi. Uning tagida 7 ta familiya bor edi. Xotiram pand bermasa, yetti raqami ostida «Yusuf Sharipov (Buxorodan, oʼqituvchi)» deya yozilgandi.          8 raqamini qoʼyib, «Rita Belyaeva (Toshkentdan, radist)», deb yozib qoʼydim.

Urush yillari vatandoshlarimiz jangchilarga quruq mevalar, non, kiyim-bosh va boshqa frontga kerakli va zarur narsalarni joʼnatishardi. Biz ana shunday sovgʼalarni olib turardik. Bir safar yangi kiyim choʼntagidan qogʼoz chiqdi. Unda quyidagi yozuv bor edi: “Aziz dugonam, tezroq gʼalaba qozon! Vatanga qayt! Men senga chiroyli koʼylak tikib beraman». Bir qarashda bu balandparvoz gapdek koʼrinar, lekin, uning ortida senga ishonch bilan qarayotgan insonlar mehri, Vatanning tafti mujassamdek edi, mening nazarimda.

Margarita MERKULOVА, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi