Volyuntarizm (lot. voluntas – iroda) – falsafa va psixologiyadagi irodaning ustuvorligi g‘oyasiga tayanadigan ta’limot. Volyuntarizm atamasi 1883-yilda nemis faylasufi F.Tennis tomonidan ilmiy muomalaga kiritilgan. Volyuntarizmning yetuk vakili A. Shopengauer voqea-hodisalar (tasavvurlar) asosida yotgan “narsa o‘zida”ni birlamchi, hech nimaga bog‘liq bo‘lmagan “olamiy iroda”dir, deb da’vo qiladi. Uning fikricha, barcha tirik mavjudotlarning harakatlantiruvchi kuchi – stixiyali instinktiv xarakterga ega bo‘lgan “yashashga intilish irodasi” bilan belgilanali. Ongli iroda ko‘r-ko‘rona instinktiv individual iroda mahsulidir. Volyuntarizmga xos qarashlar o‘rta asrlarda Avgustin, Duns Skop ta’limotlarida ham yaqqol ifolalangan. XVII asr oxirlari – XIX asr boshlarida G‘arb ijtimoiy-falsafiy tafakkuri, ayniqsa, nemis faylasufi doirasida iroda ustunligi ta’limoti yaratildi. Masalan, Fixtening fikricha, iroda dunyoning mutlaq ijodiy in’ikosidir. Gartman nazarida esa iroda barcha narsada mavjud, u har yerda va hamma narsaga ta’sir qiladi. Uning ta’kidlashicha tushuncha va atamalarda irodaning birligi namoyon bo‘ladi. Falsafada iroda borliqning oliy tamoyili deb talqin etiladigan Volyuntarizm atamasi tarixiy jarayonning ob’ektiv qonuniyatlari bilan hisoblashmaslik, aql va tafakkurga tayanib ish tutishni inkor etadi, o‘z shaxsiy yoki guruhiy maqsad va manfaatlarini hamma narsadan ustun qo‘yish hollarini ifodalash uchun ham qo‘llanadi.