Zontik gollandcha so‘z bo‘lib, “quyoshdan himoyalanish vositasi” degan ma’noni anglatadi. Xo‘sh, zontik so‘zining sof turkiychasi bormi? Soyabon deysizmi? Yo‘q, soyabon forscha so‘z.

Toki dunyoda quyosh issig‘i va yog‘ingarchilik bor ekan, demak, hamma joyda ulardan himoyalanish vositasi bo‘lgan. Hamma joyda shunday vosita ishlatilgan ekan, unda hamma tillarda bu narsani ifodalaydigan so‘z ham bo‘lgan. Faqat bu so‘zlar unutilgan bo‘lishi mumkin.

Mahmud Koshg‘ariy “Devonu lug‘otit turk”da jaӊalduruq yomg‘irdan, quyosh issig‘idan boshni saqlash uchun vosita ekanini izohlab ketgan. Yangalduruq namatdan tikilgan ekan. Bu narsa yomg‘irpo‘sh yo oddiy yopinchiq emas. Chunki yopinchiq qadimgi turkiy tilda jog‘urqan so‘zi bilan ifodalangan. Koshg‘ariy Ol aӊar yog‘urqan eshÿdi – “U unga yopinchiq yopdi” degan misolni keltirib o‘tgan. Shuningdek, Koshg‘ariy yomg‘irdan saqlanish uchun cho‘ponlar yopinadigan yopinchiq yaptach, yomg‘irda kiyiladigan yopinchiq kezuk deyilgani haqida aytib o‘tgan.

Qozoqlar zontikni qo‘lchodir deyishar ekan.

Eshqobil SHUKUR

“Boboso‘z izidan” kitobidan.