Balchiq, Balxash, Bolqon gidronim va toponimlari buloq so‘zidan yasalganmi?


Saqlash
15:10 / 02.10.2024 0 1193

Turk tilida “buloq” so‘zi yo‘q. Suv manbai ma’nosida turklar “kaynak” kalimasidan foydalanishadi. Bu kalom esa bizda “qaynoq” tarzida yaqindagina qaynagan issiq suvga nisbatan ishlatiladi. Aslida, har bir qaynagan suv “bilq-bilq” etib turadi. Balki, shu sababdan usmonli turklari “kaynak”, chig‘atoy turklari “buloq” der. 

 

Turk lafzida “bulmak” topmoq degani. Yo‘qolgan buyumini topgan kishi “buldum” deydi. So‘zning o‘zagi “bul” ekan, unga so‘z yasovchi “-oq” qo‘shimchasi qo‘shilib “buloq” ya’ni, topilma hosil bo‘lgandir. Nega deganda qadim zamonlardan beri suv birlamchi ehtiyoj bo‘lgan. Savdo karvonlari bo‘shagan meshlarini buloqlar (topilmalar)dan to‘ldirgan.

 

Bundan tashqari “buloq” so‘zining kelib chiqishi qadimgi turk tilidagi “bal”ga aloqador bo‘lishi ham mumkin. Shavkat Rahmatullayevning “Oʻzbek tilining etimologik lugʻati” kitobida aytilishicha, “bal” qadimgi turkiy tilda “namlik”, “suv” kabi ma’nolarni ifodalagan. O‘z navbatida bu so‘z quyidagi toponim va gidronimlarga asos bo‘lgan: 

 

1. Boltiq (Baltika) – Ovro‘padagi dengiz;

2. Balxash – Qozog‘istondagi ko‘l;

3. Balchiq – botqoqlik yer;

4. Bolqon – atrofi Egey va Adriatika dengizlari bilan o‘ralgan yarim orol.

 

Anvar ESHNAZAROV

Izoh yo‘q

Izoh qoldirish

So‘nggi qo‘yilgan

Barchasi

Qomus

16:11 / 04.11.2026 0 112
Maoş va oş

Hikmat

11:11 / 03.11.2026 0 98
Boylik odamni buzadi(mi?)

Bilasizmi?

12:11 / 02.11.2026 0 177
Yiğlab-yiğlab marza olsang, kulib-kulib suğorasan



Ko‘p o‘qilgan

Barchasi

Qatra

01:12 / 08.12.2021 144 237567
Oppoq qog‘oz va qora dog‘

Hikmat

01:12 / 03.12.2021 88 115860
Eshikka osilgan taxtacha

Qomus

22:08 / 04.08.2023 4 69923
Milliy urf-odatlar

Qomus

17:09 / 18.09.2023 0 59899
Nutq. Nutq madaniyati. Nutq odobi

Qomus

17:04 / 17.04.2023 1 53230
Xarakter

Qomus

16:04 / 25.04.2023 1 43732
“Avesto”

Qomus

17:05 / 03.05.2023 1 40978
Alpomish

Qomus

20:07 / 28.07.2023 5 40656
Mehmon. Mehmondorchilik odobi. Mehmondo‘stlik

//