Gʻoyaviy turgʻunlik – muayyan mafkura tizimidagi takomillashish va yangilanish jarayonining toʻxtab, mafkuraviy aqidalarning real hayot, amaliyotdan uzilib qolishi. Maʼlumki, har qanday mafkura muayyan ijtimoiy qatlam, millat, davlat, jamiyatning ehtiyojlari, manfaatlari, maqsad-muddaolari, orzu-intilishlari hamda ularni amalga oshirish tamoyillarini oʻzida mujassam etadigan tizimdir. Jamiyat taraqqiy etar ekan, bu tizim ham takomillashib, yangilanib borishi lozim. Shundagina u hayot talablari, ijtimoiy taraqqiyot qonunlariga javob bera oladi. Aks holda, u yangi zamon realliklariga mos kelmay qoladi va tarix sahnasidan tushib ketadi. Kommunistik mafkuraning taqdiri bunga misol boʻla oladi. Demak, mafkuraning ijtimoiy hayotdan uzilib qolishi jamiyat taraqqiyotiga toʻsiq boʻladi hamda gʻoyaviy turgʻunlik holatini keltirib chiqaradi.