Shomonizm (tunguscha shamon – oʻta hayajonlangan, jazavaga tushgan kishi) – Sibirdagi turkiy xalqlarda “shamon” soʻzi “qam” deb yuritilgan. Shomon qabila ruhoniysi boʻlib, ular ilohiy kuchga ega deb hisoblangan. Shomonlar urf-odatlarini bajarishni tomoshaga aylantirgan. Odatda, shomon oʻyinlari kechqurun amalga oshirilgan. Oʻyin oxirida shomon behol boʻlib yiqiladi. Ularga koʻra, shomonlar ruhlar bilan pichirlashib gaplashgan. Goʻyo talvasaga tushib bemorlarni davolagan. Shomon qabila, urugʻ homiysi, qoʻriqchisi, ruhi hisoblangan. Markaziy Osiyoda ham shomonizm unsurlari mavjud. Jumladan, Surxondaryoda goʻyoki “qora bosdi”, “qora bosibdi” kabi kasalliklardan bemorni xalos qilish uchun qoʻshnochlar talvasaga tushib, oʻzini u yoqdan bu yoqqa otib, bemor tanasidagi kasalni quvmoqchi boʻladi. Ruhoniylar bu holatda insondan kasal liklarni duo va qamchi bilan urib chiqarmoqchi boʻladi, hatto ular shu jarayonda miltiqdan, uning ovozidan, kuchli shovqindan ham foydalanishga harakat qiladi. Bu jarayonda bir emas, bir necha qoʻshnochlar qatnashishi ham mumkin.