Afsona – kishilarning borliq, tabiat, jamiyat va undagi munosabatlar toʻgʻrisidagi xayoliy tasavvurlarini ifoda etadigan tushuncha. Afsona barcha xalqlarning ibtidoiy davrdagi asosiy dunyoqarash shakli boʻlib, u oʻsha davr kishisining olamni, oʻzini qurshab olgan tashqi dunyoni maʼnaviy jihatdan oʻzlashtirishga boʻlgan layoqati, oʻziga xos intilishidan darak beradi. Afsona tabiat kuchlariga ruhiy tus berish, ularni jonlantirish, aniq hissiy obrazlarga kiritish, tirik mavjudotlar (inson, hayvonlar) timsoli, shakl-shamoyili orqali tasavvur etish bilan ham ifodalanadi. Afsonada bir xil narsa-hodisalarning xususiyatlari boshqa xil narsa-hodisalarga bemalol oʻtkazilar ekan, bu xayol parvoziga juda keng maydon yaratib beradiki, unda xayol surayotgan odam, istagan narsasini tasavvur etishi mumkin.

Afsonaning asosiy shakllari: etimologik – tabiat va borliqning alohida jism-hodisalarining paydo boʻlishi; kosmogonik – olamning paydo boʻlishi; etnogonik – avlodlar va ularga daxldor tabiiy-biologik jarayonlar toʻgʻrisidagi antropologik odamzodning paydo boʻlishi va esxatologik – uning kelajagi toʻgʻrisidagi qarashlardan iborat. Afsonaning muhim qonuniyatlaridan biri shundaki, uning timsol va qahramonlari eposlarda ifodalanadi va epik umumlashmaga xos yangi xususiyatlar kasb etadi (masalan, Gomerning “Iliada” va “Odisseya”si, Firdavsiyning “Shohnoma”si, xalq ogʻzaki ijodi mahsuli “Goʻroʻgʻli”, “Alpomish” dostonlari va boshqalar). Afsonaviy obrazlarsiz jahon adabiyoti tarixi va sanʼatini tasavvur qilish qiyin (Dantening “Ilohiy komediya”si, Gyotening “Faust”i, Uygʻonish davrining tasviriy sanʼati va hokazo). Dunyoqarash sifatida Afsona ilhom va ifoda shakli sifatida badiiy ijod va sanʼatda oʻz ahamiyatini saqlab qolmoqda.