Fatalizm (lot. fatalis – taqdiriga oid, muqarrar) – har bir hodisa hamda insonning barcha xatti-harakatlarini taqdirga bog‘liq, deb qarovchi dunyoqarash. Falsafa tarixida fatalizmni iroda erkinligi qanday hal qilinganiga qarab ikki asosiy turga ajratish mumkin: mifologik fatalizm – irodani aqldan tashqarida, “qorong‘i taqdir” deb qaraydi; teologik fatalizm – taqdir Xudo qudratiga bog‘liq, inson tug‘ilishidan oldin uning kim bo‘lishi, uning hayotida nimalar bo‘lishi peshanasiga yozib qo‘yilgan, deb hisoblaydi. Bu nazariya kalom falsafasining eng muhim aqidalaridan hisoblanadi. Ratsionalistik fatalizm (mexanistik determinizm bilan qo‘shiluvchi) tasodifni va inson irodasini azaliy taqdirning zarur sharti, deb talqin etadi. Uning namoyandalari (pifagorchilar, Demokrit, Nisshe va boshqalar) doiraviy aylanishning muayyan bosqichida voqea-hodisalarning muqarrar ravishda takrorlanishini ta’kidlaydi.