Hafta forscha so‘z. Xo‘sh, hafta so‘zi bizning tilimizga kirgunga qadar vaqtning bu bo‘lagi muloqotimizda qaysi so‘z bilan ifodalangan? Bizda qadimda haftani yetti deyishgan. Haftaning bunday atalishi hozir ham tilimizda ayrim holatlarda saqlanib qolgan. Vafot etgan odamning yettisini o‘tkazish marosimi bor. Bu marosim marhumning vafotiga bir hafta to‘lganda bo‘lib o‘tadi. “Yettisini berdi” degani marhumning haftaligini berdi degani. Yetti so‘zi juda qadimiy bo‘lib, ham shaklan, ham mazmunan o‘zgarmay qolgan so‘zdir. Eng qadimgi “Kultigin”, “Bilga xoqon bitiktoshlarida bu so‘z “yәti” shaklida kelgan. Kultigin “qirq artuq yәti yashin”da, ya’ni qirq yetti yoshida vafot etgan.

Forsiydagi hafta so‘zi ham asli “haft” – yetti ma’nosini anglatadi. Nizomiyning “Haft paykar” (“Yetti go‘zal”), Jomiyning “Haft avrang” (“Yetti taxt”) dostonlaridagi haft so‘zi ham shu ma’noda.

Eshqobil SHUKUR

“Boboso‘z izidan” kitobidan.

Foto: Abdumannon Muhammad