Erksizlik – erkning ziddi; qullik, mutelik, tobelik, mustamlakalik, ixtiyorsizlik, bandilik, oʻz mayllarini oʻzi tasarruf eta olmaslikni anglatuvchi tushuncha. Erksizlik qamash, tutish, bogʻlash, zanjirband etish, zindonga solish, mustamlaka qilish kabilar orqali amalga oshiriladi. Erksizlik insonni tahqirlash va jazolashning eng yomon usulidir. Erksizlik faqat xususiy hodisa boʻlib qolmay, u muayyan davlat tomonidan boshqa mamlakatni bosib olinishi oqibatida yuzaga kelgan mustamlakalik deb ham hisoblanadi. Chunki, bunda tobe mamlakatda muayyan huquqiy cheklovlar joriy qilinib, shaxs, jamoa, davlatga tegishli masalalarni mustaqil hal qilish imkoniyati cheklanadi. Oʻzbekiston xalqi mustaqillikka erishib, oʻz erkini, oʻz taqdirini oʻzi belgilash huquqini qoʻlga kiritdi. U inson huquq va erkinliklarini kafolatlaydigan Konstitutsiyasiga ega. Unga koʻra, inson haq-huquqlari va erkinliklari oliy qadriyatdir.