Uygʻonish davri


Saqlash
19:11 / 06.11.2023 0 3771

Uygʻonish davri – insoniyat tarixidagi ijtimoiy-maʼnaviy yuksalish, ilm-fan rivojini ifodalash uchun XVIII asr maʼrifatparvar faylasuflari tomonidan ilmiy muomalaga kiritilgan tushuncha. Oʻrta asrlarda inson tafakkuri, ijodiy kuch-qudrati, yaratuvchanlik imkoniyatlarini odamzod baxt-saodati, erkin va farovon hayot kechirishi, jamiyatning gullab-yashnashi tomon intilishini ifodalaydigan maʼnaviy-ijtimoiy harakat jarayoni. Sharqda Uygʻonish davri VIII asrdan boshlangan boʻlib, moʻgʻil istilosi va hukmronligi tufayli XIII–XIV asrlarda toʻxtatilgan va Amir Temur saltanatida XIV–XV asrlarda yangi ravnaq bosqichida davom etgan. Amir Temur davlati parokandalikka uchraganligi sababli u ham XVI asrdan boshlab inqirozga yuz tuta boshladi. Muso Xorazmiy, Ahmad Fargʻoniy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali Ibn Sino, Ahmad Yassaviy, Ismoil Buxoriy, Hakim at-Termiziy, Bahouddin Naqshband, Abduxoliq Gʻijduvoniy, Saʼdiy, Rudakiy, Firdavsiy, Hofiz Sheroziy, Abdurahmon Jomiy, Mirzo Ulugʻbek, Alisher Navoiy, Muhammad Bobur kabi Sharq Uygʻonish davrining buyuk siymolari jahon sivilizatsiyasiga benazir ulush qoʻshganlar. Ular umuminsoniy qadriyatlar tarixida mustahkam va abadiy nom qoldirib, Gʻarb Uygʻonish davriga zamin boʻlib xizmat qildilar. Gʻarb Uygʻonish davri XIII asrda Italiyada (Dante, Jotte) boshlangan boʻlib, XIV–XVI asrlarda Gʻarbiy va Markaziy Yevropa mamlakatlarida keng tarqalgan. Bu davrda fan-texnika, adabiyot, sanʼat, taʼlim-tarbiya sohalarida insoniyat istiqbol taraqqiyotiga ulkan taʼsir koʻrsatgan va uning maʼnaviy hayotida oʻchmas iz qoldirgan buyuk ijodkorlar yashagan. Rafael, Leonardo da Vinchi, Mikelandjelo, Kopernik, Erazm, Rotterdamskiy, Galiley, Bruno, Rable, Titsian, Veroneze, Petrarka, Bokkachcho, Servantes, Shekspir, Ariosto, Tasso, Dyurar, Yan van Eyk, Fuke va boshqa Yevropa Uygʻonish davrining atoqli namoyandalari sifatida umuminsoniy maʼnaviyat tarixida abadiy oʻrin egallaganlar.

Izoh yo‘q

Izoh qoldirish

So‘nggi qo‘yilgan

Barchasi

Bilasizmi?

14:07 / 15.07.2025 0 458
“Kimsan” aslida kim?

Bilasizmi?

15:07 / 10.07.2025 0 518
Ozodlik haykaliga kimning yuz qiyofasi olingan?

Hikmat

10:07 / 03.07.2025 0 306
Armon bobo

Bilasizmi?

16:07 / 02.07.2025 0 288
Yelib keldi



Ko‘p o‘qilgan

Barchasi

Qatra

01:12 / 08.12.2021 143 227026
Oppoq qog‘oz va qora dog‘

Hikmat

01:12 / 03.12.2021 88 109119
Eshikka osilgan taxtacha

Qomus

22:08 / 04.08.2023 4 56489
Milliy urf-odatlar

Qomus

17:09 / 18.09.2023 0 41742
Nutq. Nutq madaniyati. Nutq odobi

Qomus

17:04 / 17.04.2023 1 41139
Xarakter

Qomus

20:07 / 28.07.2023 5 32415
Mehmon. Mehmondorchilik odobi. Mehmondo‘stlik

Qomus

16:12 / 29.12.2021 4 31296
Kompetentlik

Qomus

17:05 / 03.05.2023 1 31052
Alpomish

//