Odat – maʼnaviy hayot hodisasi, insonga xos xususiyat, kishilar faoliyati va xulq-atvorini ijtimoiy tartibga solishning tarixan qaror topgan shakli. Koʻpincha jamiyatdagi ijtimoiy hayotda oʻxshash vaziyatlarning takrorlanishi odatlar shakli, xulq-atvor stereotiplarining (bir qolipdagi meʼyorlar) yuzaga chiqishiga olib keladi. Bular odat tarzida keyingi avlodga meros boʻlib oʻtadi. Jamiyatning sanoatlashuviga qadar odat individning ijtimoiylashuv vositasi boʻlgan. Odat texnologik, ijtimoiy va madaniy tajribaning avloddan-avlodga oʻtishida muhim ahamiyat kasb etadi. Odat ijtimoiy nazorat, guruhiy jipslikning muayyan shaklini mustahkamlaydi, diniy, etnik va umumiy barqarorlikni taʼminlaydi. Texnologik va ishlab chiqarish malakalari (tegishli yoʻriqnomada qayd etilmaganlari), ijtimoiy-siyosiy faoliyat shakllari, oila-nikoh, turmush tarzi, odamlarning oʻzaro munosabatlari, diniy udum, marosimlar ham odat hisoblanadi. Jamiyat rivojlanishi jarayonida yangicha odatlar shakllanib, ayrim eski odatlarni chetga surishi yoki ularga zid tarzda mavjud boʻlishi mumkin. Hozirgi sharoitda odatning taʼsir doirasi toraygan, chunki ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish omillari sifatida ijtimoiy institutlar (davlat, huquq, fan, OAV, taʼlim va hokazo) asosiy oʻrin egallamoqda. Odat esa axloq, turmush, fuqaroviy udumlar, etnik madaniyat sohasida muhim ahamiyat kasb etib kelmoqda. Psixologiyada odat individ uchun oʻrganish boʻlib qolgan va muayyan vaziyatda bajarish ehtiyojiga aylangan xattiharakatdir. Odat stixiyali tarzda shakllanishi, muayyan tarbiya mahsuli, feʼl-atvorning barqaror xususiyatiga aylanishi mumkin. Odatning fiziologik asosi dinamik stereotip, yaʼni bosh miya katta yarim shari poʻstlogʻidagi asab tizimidir. Odat faoliyatning turli sohalarida (mehnat, oʻquv, sport va boshqa) vujudga kelib, inson xatti-harakatining barcha tomonlarini (axloq, bilish jarayoni, madaniy-maishiy turmush va boshqa)ni qamrab oladi. Odat foydali (masalan, ertalabki badan tarbiya) va zararli (masalan, chekish) boʻlishi mumkin. Foydali Odatlar shaxs ijobiy xislatlarining shakllanishiga xizmat qiladi. Masalan, mehnat qilish odati mehnatsevarlikni rivojlantiradi. Aksincha, zararli odatlar salbiy xususiyatlarni, masalan, vaqtni behuda oʻtkazish odati dangasalikni, ishni oxiriga yetkazmaslik odati irodasizlikni keltirib chiqaradi. Odat tusini olgan xatti-harakatlar kishiga mustahkam singib, tabiatining fazilati yoki illatiga aylanadi. Yoshlikdan ijobiy odatlarni tarkib toptirib, salbiy odatlarga qarshi kurashish taʼlim-tarbiyaning muhim vazifasidir.