Notiqlik


Saqlash
12:09 / 18.09.2023 0 424

Notiqlik (arabcha “gapiruvchi”, “nutq qiluvchi”) — ritorikaning asosiy kategoriyasi hisoblanib, nutq soʻzlovchining oʻz fikrini loʻnda, chiroyli, aniq va jarangli ifodalash sanʼati. Uzoq davrlardan buyon kishilarning oʻzaro munosabatida, bir-birini tushunishida, fikr almashishida nutq, nutqiy munosabatlar hamisha muhim ahamiyat kasb etib kelgan. Notiqlikning nodir namunalarini yaratishda yozuvchi, shoir, sanʼatkor va boshqa madaniy-maʼrifiy soha vakillarining xizmatlari katta. Abdulla Qodiriy, Abdulla Qahhor, Hamid Olimjon, Gʻafur Gʻulom, Shayxzoda kabi allomalarning ayrim nutqlari teran mazmuni, ijtimoiy salmogʻi, emotsional koʻtarinkiligi bilan maʼnaviyatimiz tarixida chuqur iz qoldirgan. Notiqlik nafaqat chiroyli soʻzlarni qoʻllay olish, balki fikr orqali maqsadni anglatish, taʼsirli soʻz topish va uning ijtimoiy ahamiyatiga eʼtibor berishni ham oʻz ichiga oladi. Zero, soʻzlangan nutqning nechogʻlik ahamiyatga ega ekani notiqning saviyasi, iqtidori, salohiyati bilan belgilanadi. Ayrim nutqlar badiiy tafakkur rivojiga taʼsir koʻrsatibgina qolmay, balki ijtimoiy taraqqiyotning muhim omiliga aylanishi ham mumkin. Bu baʼzan qisqagina bir nutq, minbardan aytilgan soʻz yurakdan otilib chiqsa, boshqa odamlar qalbida ham unutilmas iz qoldirishi mumkinligini isbotlaydi. Notiqlikning muqobili bu maʼviza, vaʼzxonlik, suxandonlik, soʻzga chechanlik va hokazodir. Nutqning mohiyati uning madaniyligi, ommaviyligi va ijtimoiy qimmati bilan belgilanadi. “Madaniy nutq”, “nutq madaniyati”, “Notiqlik” kabi ritorik tushunchalar nutq etikasidan kelib chiqadi. Nutqning xarakteri ana shularning mohiyatini bilish bilan izohlanadi. Notiqlikning lingvistik birlik sifatida oʻz xususiyatlari mavjud boʻlib, ularni insonlarning oʻzaro fikr almashishdagi nutqiy jarayon shakllari deyish mumkin. Mazkur shakllar toʻgʻri nutq, nutq madaniyati va notiqlikdan iborat.

 

Izoh yo‘q

Izoh qoldirish

So‘nggi qo‘yilgan

Barchasi

Bilasizmi?

12:06 / 13.06.2024 0 267
Nemislar qanday qilib sanitar tozalikka o‘rgatilgan?

Qatra

17:06 / 11.06.2024 0 394
Oriyat

Qatra

10:06 / 11.06.2024 0 714
O‘g‘lim katta ishda ishlaydi…

Qatra

14:06 / 10.06.2024 0 613
XXI asrning qalampir maqoli

Qatra

12:06 / 06.06.2024 0 616
Didimizning tarozisi buzilib qolganmi?



Ko‘p o‘qilgan

Barchasi

Qatra

20:12 / 07.12.2021 143 208104
Oppoq qog‘oz va qora dog‘

Hikmat

20:12 / 02.12.2021 88 97966
Eshikka osilgan taxtacha

Qomus

11:12 / 29.12.2021 4 23809
Kompetentlik

Qomus

17:08 / 04.08.2023 4 23406
Milliy urf-odatlar

Qomus

10:12 / 28.12.2021 9 17552
Manqurt(lik)

Qomus

15:07 / 28.07.2023 5 16739
Mehmon. Mehmondorchilik odobi. Mehmondo‘stlik

Qomus

12:04 / 17.04.2023 1 15426
Xarakter

Qomus

10:09 / 26.09.2023 3 13788
Ommaviy madaniyat

//