Ma’naviy illatlar – jamiyatda o‘rnatilgan ijtimoiy, ma’naviy, axloqiy, huquqiy, madaniy me’yor va qoidalarga zid bo‘lgan xatti-harakatlarni ifodalovchi tushuncha. Ma’naviy illatlar ma’naviy sog‘lomlikning aksi bo‘lib, ma’naviyatsizlik, ya’ni inson ijtimoiylashuvining zaiflashishi, ta’lim-tarbiya jarayonida yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar oqibatida vujudga keladigan ma’naviy buzilish hodisasidir. Ma’naviy illatlar sirasiga yolg‘onchilik, adolatsizlik, hurmatsizlik, loqaydlik, befarqlik, dangasalik, byurokratizm, tuhmat, bo‘hton, hasad, xoinlik, o‘g‘irlik, ikkiyuzlamachilik, qat’iyatsizlik, vijdonsizlik, hayosizlik, uyatsizlik, orsizlik, nomussizlik va hokazo illatlarni kiritish mumkin. Ma’naviy illatlar jamiyat ma’naviyati kabi tarixiy taraqqiyot davomida shakllanadi, yangi-yangi ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi. XXI asrda Gʻarb mamlakatlarida giyohvandlik, bir jinsli nikoh, besoqolbozlik, lesbiyanlik (ya’ni ayolning ayol bilan turmush qurishi) va hokazo ma’naviy illatlar yaqqol ko‘zga tashlanmoqda. Ma’naviy illatlar iqtisodiy, siyosiy, huquqiy, madaniy, ma’naviy va ruhiy omillar, shart-sharoit ta’sirida vujudga keladi. Masalan, iqtisodiy sabablar tufayli o‘g‘irlik, yolg‘onchilik, haromxo‘rlik, poraxo‘rlik, tajovuzkorlik, haqoratgo‘ylik, laganbardorlik, qonunlarni mensimaslik, ularni o‘z manfaatiga bo‘ysundirishga urinish, o‘zgalar huquqlarini poymol qilish, fahshga berilish, zo‘ravonlik, manmanlik, talonchilik kabi ma’naviy illatlar paydo bo‘ldi.

Davlat va jamiyat boshqaruvidagi boshboshdoqlik ham aholi turli toifalari, shu jumladan, rahbar xodimlar faoliyati, qiyofasi va fe’l-atvorida ayrim ma’naviy illatlarning yuzaga chiqishi sabab bo‘lishi mumkin. Gʻarb jamiyatida yaqqol namoyon bo‘layotgan insonning iqtisodiy manfaatlari va iste’molchilik mayllarining ustuvorligi ma’naviy qadriyatlarning saqlanishi va kelgusi avlodlarga meros tarzida uzatilishiga to‘sqinlik qilib, ularning xulq-atvori va xattiharakatida ma’naviyatga zid illatlarning avj olishiga olib kelmoqda. Bu o‘z navbatida moddiy jihatdan taraqqiy etgan ayrim davlatlarni ma’naviy jihatdan tanazzulga yetaklamoqda. Tarixdan ma’lumki, buyuk imperiyalar nafaqat iqtisodiy yoki siyosiy, balki avvalo ma’naviy-axloqiy yemirilish oqibatida tanuzzulga uchragan va parchalanib ketgan. Ayniqsa, bugungi globallashuv sharoitida ma’naviy yemirilish, ma’naviy buzg‘unchilik jarayonlari g‘oyat xatarli tus olib, turli davlatlar va xalqlar ma’naviyatiga salbiy ta’sir etmoqda, azaliy urf-odat va an’analarning qadrsizlanishi va ommaviy madaniyatning yopirilib kirish xavfini tug‘dirmoqda. Shuning uchun bunday xavf-xatar va ma’naviy tahdidlarning asl maqsad-muddaolari, oqibatlarini teran anglash, bu borada hushyor va ogoh bo‘lish, zamon bilan hamnafas yashash, ayniqsa, yoshlarimiz qalbi va ongiga yuksak ma’naviy qadriyatlarni singdirish, ularni barkamol insonlar etib voyaga yetkazish davr talabidir.