Animizm (lotincha anima – ruh, jon) – tirik mavjudotlar, predmet va hodisalarning goʻyo ruh hamda jonga asoslanishi haqidagi tasavvurlarni anglatadi. Animizm barcha ibtidoiy diniy tasavvurlarning negizini tashkil etadi. Animizmda moddiy obyektlar ruhiy mavjudotlar dunyosi bilan toʻldirilgan boʻladi.

Animizm atamasi ilk bor nemis olimi Shtal (1708) tomonidan ilmiy muomalaga kiritilgan. 1871-yilda animizm atamasi ingliz olimi I.Teylor tomonidan etnografiya fanida qoʻllanadi. G.Shtal animizmni hayotning boshlanishi haqidagi taʼlimot deb tushungan, Teylor esa uni nafaqat jon va ruhlarga ishonish, balki dinning kelib chiqishi haqidagi taʼlimot, tanadan jonning ajralib chiqishi, dinning asosi deb hisoblagan. R.Marett, Frezer, L.Shternberg kabi faylasuflar animistik dunyoqarashni jodugarlik, afsungarlik hamda butun tabiatni jonlantirish (animatizm) haqidagi tasavvurlar deb talqin etgan. Ibtidoiy odamlar inson vafot etganidan keyin uning ruhi chaqaloqqa oʻtadi, ruhi oʻzi yashagan joyda boʻladi, deb bilgan. Abadiy ruh haqidagi tasavvur shu davrda paydo boʻlgan. Animizm din haqidagi mifologik rivoyatlar negizida vujudga keldi.

XIX asrning 70–80-yillaridan animizm keng oʻrganila boshlandi. Oʻtgan asrning 90-yillaridan boshlab ayrim katolik cherkovi vakillari (Shmidt va boshqa), Marett va Vundt singari olimlarda animizmni cheklanganlikda bir tomonlama hukm chiqarishda ayblovchilarga qarshi kurash olib bordi. Animizm oʻz rivojida barcha dinlarga taʼsir qilib, turli mamlakatlarga tarqaldi. Animizmning taʼsiri Markaziy Osiyo musulmonlari hayotida uchrab turadigan ayrim marosimlarda, jumladan, marhumlar shaʼniga turli xudoyilar, xatmi Qurʼon, is chiqarish kabi udumlarda saqlanib qolgan.