Matriarxat (lotincha mater – ona va yunoncha arche – hokimiyat) – oila-urug‘chilik munosabatlari rivojining ikkinchi bosqichida ayol hukmron mavqega ega bo‘lib, mulk va mansablar ona urug‘i tamoyili asosida meros bo‘lib o‘tgan davrni ifodalovchi atama.

Nikohdan so‘ng er xotin jamoasiga o‘tib yashagan va unga tobe hisoblangan. Matriarxat davrida ayol jamoaviy ishlab chiqarish, farzand tarbiyasi, xo‘jalik va oilani yuritish va hokazo hamda jamoaning ijtimoiy hayoti (uning ishlarini boshqarish, jamoa a’zolari o‘zaro munosabatlarini tartibga solish, diniy marosimlarni o‘tkazish va shu kabi) ustuvor mavqega ega bo‘lgan. Janubiy-Sharqiy Osiyodagi minangkabau va mikronezlarning ayrim guruhlarida hozir ham matriarxat ta’siri saqlanib qolgan. Matriarxatning ziddi patriarxat, ya’ni ota urug‘ining hukmronligidir.