O‘zbekistonda Qurbon hayiti 27-may sanasida keng nishonlanadi va shu munosabat bilan ketma-ket besh kun dam olish mumkin bo‘ladi. 2026-yilda rasmiy bayram kunlari munosabati bilan qo‘shimcha dam olish kunlarini belgilash hamda dam olish kunlarini ko‘chirish to‘g‘risidagi prezident farmoniga ko‘ra, ish haftasining turidan qat’i nazar barcha xodimlar uchun 28-may – payshanba va 29-may – juma kunlari qo‘shimcha dam olish kuni etib belgilandi. Olti kunlik ish haftasida faoliyat yuritadigan xodimlar esa 30-may – shanba kuni ham dam oladi.

Uzoq davom etadigan bayram ta’tili ko‘pchilik uchun nafaqat hordiq chiqarish, balki muqaddas qadamjolarni ziyorat qilish, tarixiy va diniy maskanlarga sayohat uyushtirish uchun ham qulay imkoniyat yaratadi. Ayniqsa, mamlakatning turli hududlarida joylashgan ziyoratgohlar Qurbon hayiti kunlarida yanada fayzli bo‘ladi.

Dam olish kunlarida qaysi ziyoratgohlarga tashrif buyurish mumkin? Bugun ana shunday maskanlar haqida so‘z yuritamiz.

1.“Islom Sivilizatsiya markazi” (Toshkent)

Mamlakatimizning boy ilmiy va madaniy merosini dunyoga tanituvchi, “Oltin asr” (Birinchi va Ikkinchi Renessans) davri yutuqlarini zamonaviy taraqqiyot bilan bog‘lovchi eng yirik xalqaro ilmiy-ma'rifiy majmuadir. 

Markazni tashkil etish tashabbusi birinchi marta 2017-yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida hamda mamlakat ichidagi qarorlar bilan ilgari surilgan. Qurilish ishlari 2018-yilda boshlanib, 2026-yil mart oyida majmuaning rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi. 

Markaz qariyb 10 gektar maydonni egallaydi. Binoning uzunligi 161 metr, eni 118 metr bo‘lib, markaziy gumbazining balandligi 65 metrga yetadi.Majmua o‘z ko‘lami tufayli "Eng yirik islom sivilizatsiyasi muzeyi" sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Shuningdek, nufuzli Prix Versailles xalqaro me'morchilik mukofoti tomonidan 2026-yilning dunyodagi eng go‘zal muzeylari ro‘yxatidan joy olgan.

“Islom Sivilizatsiya markazi” bugungi kunda islom dinini faqat ma'rifat, ezgulik va ilm-fan dini sifatida dunyoga namoyon etuvchi global ma’naviy ko‘prik vazifasini o‘tamoqda.

2. “Imom Buxoriy” majmuasi (Samarqand)

Islom olamining eng buyuk muhaddisi (hadis ilmi sultoni) Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy mangu qo‘nim topgan, nafaqat O‘zbekiston, balki butun musulmon dunyosining eng tabarruk va muqaddas ziyoratgohlaridan biridir. Majmua Samarqand viloyati, Payariq tumanidagi Xartang qishlog‘ida joylashgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan 2021–2025-yillarda majmuada global miqyosdagi tubdan qayta qurish va kengaytirish ishlari olib borildi. Bugungi kunda u zamonaviy islom arxitekturasining eng muhtasham namunalaridan biriga aylangan.

Majmua o‘zining ulug‘vor me’moriy yechimlari bilan hayratga soladi. Majmua tarkibida bir vaqtning o‘zida 10 000 nafardan ziyod namozxonni bag‘riga sig‘dira oladigan ulkan va muhtasham jome masjidi barpo etilgan. Markaziy qismida allomaning maqbarasi joylashgan. U o‘ziga xos sharqona gumbaz, milliy ganchkorlik va koshinchilik san’atining nodir namunalari bilan bezatilgan. Maqbara ostida ramziy dahma va allomaning asl qabri joylashgan ziyoratxona mavjud. Majmua atrofida baland minoralar qad ko‘targan bo‘lib, keng hovli milliy uslubdagi yog‘och o‘ymakorligi ustunlari bilan bezatilgan ayvonlar bilan o‘ralgan. 

Bugungi kunda yangilangan “Imom Buxoriy” majmuasi Qurbon hayiti kabi ulug‘ ayyomlarda dunyoning turli chekkalaridan keladigan millionlab ziyoratchilar uchun ma’naviy poklanish va ruhiy yuksalish maskani bo‘lib xizmat qilmoqda. 

3. “Shohizinda” ziyoratgohi (Samarqand)

Samarqand shahrining eng qadimiy, betakror va sirli me’moriy yodgorliklaridan biri bo‘lib, u islom olamida muqaddas qadamjo va jahon madaniy merosining eng nodir durdonasi sifatida e’tirof etilgan. “Shohizinda” Afrosiyob tepaligi janubida joylashgan qabristondagi maqbaralardan hamda masjid, minora va madrasadan iborat ansambl. Kompleks quyi, o‘rta va yuqori guruh obidalariga bo‘linadi. Ularni bog‘lab turuvchi mashhur qadimiy zinapoya mavjud bo‘lib, u ziyoratchilarga o‘ziga xos ruhiy tayyorgarlik bag‘ishlaydi. 

Majmua o‘zining moviy, havorang va firuza tusli koshinlari, sirlangan g‘ishtlari hamda betakror terakotasi bilan mashhur. Ushbu obida "Samarqandning moviy gumbazlari" ramzi hisoblanadi. 

“Shohizinda” UNESCOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan. Qurbon hayiti kabi muqaddas bayramlarda ziyoratgoh ma’naviy poklanish, o‘tganlar haqiga duo qilish va qadimiy islom madaniyatidan bahramand bo‘lish uchun eng asosiy maskanlardan biriga aylanadi. 

4. “Hazrati Imom” majmuasi (Toshkent)

Toshkentning diniy yodgorliklaridan biri bu aholi orasida Hastimom nomi bilan mashhur “Hazrati Imom” ansamblidir. Maydon eski shaharning orqasida joylashgan bo‘lib, u 1966-yildagi kuchli zilziladan omon qolgan. Majmua olim va din arbobi, birinchi toshkentlik imom Kaffol ash Shoshiy dafn etilgan joyda qurilgan.

Majmua Tillashayx masjidi, Abu Bakr Kaffol Shoshiy maqbarasi, Baroqxon madrasasi va Imom al-Buxoriy Islom institutidan iborat. 

“Hazrati Imom” majmuasining dunyo tamaddunidagi o‘rni bebahodir. Mo‘yi Muborak madrasasi binosida bugungi kunda O‘zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasi joylashgan. Ushbu xazinaning markazida UNESCOning “Jahon xotirasi” ro‘yxatiga kiritilgan, VII asrga oid eng qadimiy va asl qo‘lyozma — Usmon Qur’oni (Usmon mus’hafi) saqlanadi. Katta o‘lchamdagi kiyik terisiga bitilgan ushbu nodir qo‘lyozmani ko‘rish uchun har yili dunyoning turli chekkalaridan millionlab sayyohlar tashrif buyurishadi. 

Bayram kunlarida ushbu majmua poytaxt aholisi hamda mehmonlarining eng sevimli va ommaviy ziyoratgohiga aylanadi. 

5. “Zangiota” majmuasi (Toshkent viloyati)

Majmua Toshkent viloyatining Zangiota tumanida joylashgan bo‘lib, XII asr oxiri va XIII asr boshlarida yashab o‘tgan ulug‘ mutasavvif olim, tasavvuf piri Oyxo‘ja ibn Toshxo‘ja (Zangi ota) qabri atrofida shakllangan. U kishi Xoja Ahmad Yassaviy tariqatining munosib davomchisi va beshinchi muridi bo‘lgan. Tarixiy manbalarga ko‘ra, majmuaning dastlabki poydevori XIV asr oxirida Amir Temur tomonidan qo‘yilgan. Sohibqiron Yassaviyga maqbara qurishdan avval, tushida berilgan ishoraga tayanib, Zangi otaning qabrini obod qilgan. Majmua qurilishini 1420-yilda uning nabirasi Mirzo Ulug‘bek yakunlagan bo‘lib, bugungi kungacha saqlanib qolgan muhtasham peshtoq aynan uning davriga oiddir. 

“Zangiota” majmuasi zamonaviy raqamli texnologiyalar yordamida (3D skanerlash orqali) xalqaro miqyosda hujjatlashtirilgan. Maskanga har kuni o‘rtacha 5 000 nafargacha mahalliy va xorijiy ziyoratchilar tashrif buyuradi.

6. “Hakim Termiziy” majmuasi (Surxondaryo)

“Hakim Termiziy” maqbarasi – Termizdagi ma’moriy yodgorlik. Maqbarada buyuk islom arbobi, turli falsafiy va diniy asarlar muallifi, darveshlar jamoasining yaratuvchisi Abu Abdulloh ibn Hasan ibn Bashir al-Hakimiy at-Termiziy maqbarada dafn etilgan.  

Majmua asrlar davomida, ayniqsa IX, XI hamda XV asrlarda (Temuriylar davrida) bir necha bor kengaytirilib, jome masjidi, qorixona, maqbara va chuqur yer osti chillaxonalari bilan boyitilgan. Afsonalarga ko‘ra, hatto Chingizxon ham ushbu binoning muqaddasligi va ginalarga xos mahobatidan hayratlanib, o‘z qo‘shiniga unga zarar yetkazmaslikni buyurgan. 

Prezident Shavkat Mirziyoyevning topshiriqlariga binoan, majmuada keng ko‘lamli ilmiy restavratsiya va obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. Maqbaraning ichki qismi Surxondaryo milliy naqshinkorlik an’analari hamda zamonaviy islom me’morchiligi uslublarini uyg‘unlashtirgan holda to‘liq ta’mirlanib, muqaddas Qur’on oyatlari bitildi. Ziyoratchilar uchun yo‘llar, yo‘laklar hamda milliy uslubdagi yozgi ayvonchalar qayta tiklanib, hudud to‘liq ko‘kalamzorlashtirildi. Majmua qoshida allomaning ilmiy xazinasini tadqiq qiluvchi markaz va muzey faoliyat yuritmoqda. 

Ayyomlarda ushbu majmua ham mahalliy, ham xalqaro ziyoratchilar bilan eng gavjum bo‘ladigan ma’naviy markaz hisoblanadi.

7. “Imom Moturidiy” majmuasi (Samarqand)

Samarqand shahrining eng tabarruk va chuqur falsafiy-ma'naviy ahamiyatga ega ziyoratgohlaridan biridir. Majmua Samarqand shahrining markaziy qismida, qadimiy Chokardiza qabristoni hududida joylashgan. Sobiq ittifoq davrida butunlay vayron qilinib, ustiga turar joy binolari qurib tashlangan bu tabarruk qadamjo mustaqillik yillarida qayta tiklandi. Allomaning hijriy hisobdagi 1130-yillik tavalludi munosabati bilan 2000-yilda bu yerda muhtasham yodgorlik majmuasi barpo etildi. Keyingi yillarda, xususan, islom ma'rifatini keng targ‘ib qilish doirasida majmua hududi yanada obod qilindi. 

Majmuaning markazida balandligi 12 metr bo‘lgan mahobatli maqbara qad ko‘targan. Uning poydevori kvadrat shaklda bo‘lib, tepasi sirkorlik san'ati asosida ishlangan qo‘shgumbaz bilan yopilgan. Gumbazning tashqi tomoni moviy va firuza rangli koshinlar bilan bezatilgan. Maqbara devorlariga va gumbaz ostiga arab alifbosining suls hamda kufiy xatlari bilan Qur’oni karim oyatlari hamda Imom Moturidiyning hikmatli so‘zlari oltin suvi yuritib bitilgan. Ichki ganchkorlik naqshlari nihoyatda nozik va nafis ishlangan. 

Majmua hududida faqat Imom Moturidiy emas, balki IX–XII asrlarda yashagan 200 dan ortiq islom ulamolari, faqihlar va muhaddislarning qabrtoshlari ham tartibga keltirilib, muzeylashtirilgan. 

So‘nggi yillarda majmua atrofidagi infratuzilma butkul yangilandi. Ziyoratchilar uchun qulay piyodalar yo‘laklari, yashil xiyobonlar va tungi yoritish tizimlari o‘rnatildi. Bugungi kunda Moturidiy majmuasi islom dunyosida e’tiqod sofligini o‘rganish va ziyorat turizmining eng muhim markazlaridan biri sanaladi. 

8. “Xoja Ahror” majmuasi (Samarqand)

Samarqand shahrining janubiy chekkasida (Xoja Ahror mahallasida) joylashgan bo‘lib, XV asrdan boshlab shakllana boshlagan. Xoja Ahror o‘z davrida nafaqat ma’naviy pir, balki temuriy sultonlar o‘rtasidagi o‘zaro urushlarga barham bergan, xalqni og‘ir soliqlardan xolos etgan qudratli siyosiy arbob ham bo‘lgan. U kishi 1490-yilda vafot etganidan so‘ng, qabri atrofida muqaddas ziyoratgoh barpo etilgan. Keyingi asrlarda, xususan, XVII asrda Buxoro xonligi nufuzli shaxslari tomonidan majmua tarkibida muhtasham madrasa va jome masjidi qurilib, yirik me’moriy ansambl holiga keltirilgan. 

Majmua bir nechta qadimiy va go‘zal obidalarning uyg‘unligidan iborat: markazda alloma va uning yaqinlari dafn etilgan oq va kulrang marmarli qabrtoshlar majmuasi joylashgan. Xoja Ahrorning qabrtoshi suls xatidagi arabcha yozuvlar va nozik o‘ymakorlik naqshlari bilan bezatilgan. Majmua hovlisida qadimiy hovuz va bir necha asrlik ulkan chinorlar mavjud bo‘lib, bular maskanga o‘zgacha sokinlik, salqinlik va ruhiy osoyishtalik bag‘ishlaydi. 

“Xoja Ahror Vali” majmuasi uzoq-yaqindan kelgan minglab ziyoratchilar bilan gavjum bo‘ladigan ma’naviy markazlardan biri bo‘lib xizmat qilmoqda. 

9. “Bahouddin Naqshband” majmuasi (Buxoro)

Islom olamidagi eng mashhur va nufuzli tasavvuf tariqatlaridan biri — Naqshbandiya asoschisi Xoja Bahouddin Naqshband mangu qo‘nim topgan, Buxoro viloyatining eng muqaddas va ulug‘vor qadamjosidir. 

Majmua Buxoro tumanidagi Qasri Orifon (sobiq Qasri Hinduvon) qishlog‘ida joylashgan bo‘lib, XIV asrdan buyon shakllanib kelmoqda. Tasavvufning “Dil ba yoru, dast ba kor” (“Ko‘ngling Allohda, qo‘l mehnatda bo‘lsin”) degan buyuk g‘oyasini ilgari surgan. 

Yodgorlik XVI asrda Shayboniylar davrida ilk bor yirik ansambl holiga keltirilgan. Majmua bir nechta qadimiy va o‘zaro uyg‘unlashgan me’moriy obidalardan iborat: Markaziy qismda Bahouddin Naqshbandning qabrlari ustiga o‘rnatilgan kulrang marmarli dahma hamda uning atrofidagi nafis o‘ymakorlik panjaralari joylashgan. Majmua tarkibidagi qadimiy masjidlar milliy ganchkorlik, yog‘och o‘ymakorligi va shift naqshlarining betakror namunasidir. O‘rta asrlarga oid ulkan xonaqoh ziyoratchilarga ruhiy osoyishtalik bag‘ishlaydi. Markaziy hovlidagi qadimiy hovuz va uning atrofidagi asrlik daraxtlar maskanning o‘ziga xos musaffo iqlimini ta’minlaydi. 

Qurbon hayiti kunlarida Bahouddin Naqshband majmuasi dunyoning turli chekkalaridan kelgan o‘n minglab ziyoratchilar bilan gavjum bo‘lib, hayit namozlari, qurbonliklar va xayrli duolar qilinadigan eng asosiy ma’naviy xazinadir. 

10. “Pur Siddiq” ziyoratgohi (Farg‘ona)

Farg‘ona viloyati, Marg‘ilon shahridagi ziyoratgoh. Margʻilon shahar, Yoʻrmadoʻz MFY, Navoiy koʻchasida joylashgan. XVII asr oʻrtalarida qurilgan. Buxoro xoni Subhonqulixon(1680—1702) hukmronligi davrida Pur Siddiq mozoriga vaqf yerlari ajratgan edi.

“Pur Siddiq” ziyoratgohi va shu nomdagi masjid va madrasa uchun Pur Siddiq, Toʻqsoba mahallasidagi doʻkonlar, Toshloq, Oq ariq, Varzak, Zarkent, Qaqir, Boyiston qishloqlaridagi yerlar vaqf mulkiga olingan boʻlib, ulardan yer soligʻi olinmagan. Bu haqda Qoʻqon xonlari Madalixon, Xudoyorxon tomonidan Puri Siddiq ziyoratgohi mutavalliylargaga maxsus yorliqlar berilgan.

Marg‘ilonliklar orasida “Pir Siddiq” maqbarasi nomi bilan bog‘liq quyidagicha afsona ham mavjud. Unga ko‘ra, bir kuni avliyo Pir Siddiq uni ta’qib qilayotgan dushmanlardan qochib, bir g‘orning ichiga yashirinadi. Shunda kaptarlar bu g‘orning og‘ziga o‘z inlarini qurib, g‘orga kiradigan yo‘lni yopadilar. Pir Siddiqni ta’qib qilib, g‘orgacha kelgan dushmanlar g‘or og‘zida kaptarlar uya qurib yashayotganini ko‘rib, “bu yerda odamzod bo‘lishi mumkin emas, bo‘lmasa, kaptarlar bunday tinch o‘tirishmagan bo‘lishardi”, — deb bu yerdan jo‘nab ketishadi. Kaptarlar shunday harakatlari bilan Pir Siddiqni dushmanlardan qutqarib qolgan ekan.

“Pur Siddiq” (Kaptarxona) majmuasi maqbara, masjid, kaptarxona, minora va darvozaxonadan iborat boʻlgan. Majmuadagi kaptarxona binosi masjid binosi bilan deyarli bir vaqtda, yaʼni XIX asrning ikkinchi yarmida qurilgan. “Pur” so‘zi “oʻgʻil” va “toʻla”, “koʻp” maʼnosini bildiradi.

Pur Siddiq ziyoratgohiga oilaviy tashrif buyurish, muqaddas qushlarga don berish va o‘tganlar haqiga duo qilish voha ahlida go‘zal an’anaga aylangan. 

11. “Pahlavon Mahmud” ziyoratgohi (Xorazm)

Xiva shahridagi eng ulug‘vor me’moriy durdona, chuqur falsafiy va ruhiy ahamiyatga ega muqaddas qadamjo hamda butun Xorazm vohasining eng tabarruk ziyoratgohidir.

Majmua Xivaning qadimiy qismi — Ichan-qal’a markazida joylashgan bo‘lib, XIII–XIV asrlarda yashab o‘tgan Xiva xalqi qahramoni, mashhur shoir, faylasuf, po‘stindo‘z usta va tengsiz kurashchi Pahlavon Mahmud (1247–1326) qabri atrofida shakllangan. XIV asrda uning kichik maqbarasi atrofida boshlangan qurilishlar, keyinchalik (ayniqsa, XIX asrda Muhammad Rahimxon I va Olloqulixon davrida) Xiva xonlarining rasmiy dahmasiga aylantirilib, ulkan majmua holiga keltirilgan.

“Pahlavon Mahmud” majmuasi Xiva me’morchilik maktabining eng yuqori va mukammal cho‘qqisi hisoblanadi. Prezidentning Xorazm viloyati turizm salohiyatini tubdan oshirish va Xivani global ziyorat markaziga aylantirishga oid qarorlari doirasida majmuada so‘nggi yillarda yirik restavratsiya ishlari amalga oshirildi.Majmuaning noyob mayolika naqshlari va Pahlavon Mahmud qo‘lyozmalari xalqaro restavratorlar bilan hamkorlikda 3D formatda hujjatlashtirildi va asliga zarar yetkazmagan holda qayta tiklandi. UNESCO Butunjahon merosi ro‘yxatidagi ushbu maskan bugungi kunda tun-u kun ziyoratchilar va turistlar uchun ochiq bo‘lib, tungi yoritish tizimlari tufayli bayram kunlari kechki payt ham o‘zgacha go‘zal qiyofa kasb etadi.

12. “Burhoniddin Marg‘inoniy” majmuasi

Davlatimiz rahbarining 2025-yil 1-apreldagi qarori asosida Marg‘ilon shahrida “Burhoniddin Margʻinoniy” majmuasi barpo etildi. Milliy meʼmorchilik anʼanalari, Margʻilon tarixi va zamonaviy turizm talablari uygʻunlashgan ushbu majmua qadim shahar ichidagi shaharchadir.

35 gektar maydonni egallagan majmuada sayyohlar uchun barcha qulayliklar yaratilmoqda. Bu yerda mehmonxona, karvonsaroy, savdo va xizmat koʻrsatish binolari, hunarmandlar markazi, milliy bozor va muzeylar qurib bitkazilgan.

Buyuk alloma Burhoniddin Margʻinoniyning boy ilmiy merosini oʻrganish va targʻib qilish majmuaning asosiy yoʻnalishlaridan biridir. Shu bilan birga, hududda qadimiy hunarmandchilik anʼanalarini saqlash, ziyorat va madaniy turizmni rivojlantirish koʻzda tutilgan.

Majmuada “Otabek va Kumush uyi” muzeyi ham tashkil etilgan. Uning devorlarida “Oʻtkan kunlar” romani sahnalari jonlantirilib, adabiyot va tarixni uygʻunlashtirgan noyob muhit yaratilgan. Shuningdek, maqom teatri, shoir va rassomlar xiyoboni hamda kutubxona ham joy olgan.

13. “Arda Xiva” turistik majmuasi

Urganchdan Xiva tomon atigi 4 kilometr masofada yangi shaharcha joylashgan. Agar diqqat bilan qaralsa, uning ko‘rinishi Xivaning o‘zini eslatadi, faqat kichraytirilgan shaklda. Bu yangi “Arda Xiva” turistik majmuasidir. Mahalliy aholi uni allaqachon Xivaning yo‘ldosh shahri deb atay boshlagan. Majmua Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan 2024-yilning kuzida qurib bitkazilgan. 

Majmuaning o‘ziga xos “Arda Xiva”, ya’ni “port shahri” deb tarjima qilinadigan nomi, uning joylashgan o‘rnidan kelib chiqqan. Bir vaqtlar bu yerda, Xiva yaqinida Amudaryo o‘zani o‘tgan, hatto bu o‘zan Kaspiy dengiziga quyilgan, degan ma’lumotlar ham bor. Bugungi kunda Amudaryodan bu yerda bir nechta yirik ko‘llar qolgan. Ulardan biri 150 gektar maydonni egallagan. Mahalliy tarixchilarning ta’kidlashicha, G‘ovik ko‘li qadimgi hunarmandlar maskani bo‘lgan, aynan shu yerdan Ichan qal’a yodgorliklarini qurish uchun loy olib kelingan.

Buyuk Ipak yo‘lining o‘ziga xos jozibasini qayta tiklash maqsadida G‘ovik ko‘li yaqinida, sayyohlik shaharchasi hududida suv rekreatsion zonalari va yirik savdo maydonchalari barpo etilgan.

“Arda Xiva” majmuasi madaniy hordiq chiqarish uchun ajoyib maskandir. Majmua markazida 3000 tomoshabinga mo‘ljallangan, katta sahnaga ega ulkan amfiteatr joylashgan. Bu yerda yirik madaniy tadbirlar: xalqaro festivallar, konsertlar va turli shou-dasturlar o‘tkazish rejalashtirilgan.

Ulkan musiqiy favvora ko‘plab mahalliy va xorijiy mehmonlarni o‘ziga jalb etadigan maskanga aylanadi.

Kino ixlosmandlari esa “Arda Xiva” majmuasi hududida barpo etilgan yangi kinoteatrlarda mahalliy va xorijiy kino sanoatining so‘nggi yangiliklari hamda o‘zbek kinosining durdonalaridan bahramand bo‘lishlari mumkin.

14. “Sulton Mir Haydar” majmuasi (Qashqadaryo)

Qashqadaryo viloyati, Kasbi tumanida joylashgan bo‘lib, XIV-XVI asrlarga oid yirik me’moriy ansambldir. Tarixiy manbalarga ko‘ra, ziyoratgoh tasavvuf olamining nufuzli namoyandasi, asli kelib chiqishi arab amirlaridan bo‘lgan, Sulton Mir Haydar qabri atrofida shakllangan. U kishi Xoja Ahmad Yassaviy tariqatining ulug‘ pirlaridan biri bo‘lgan va tasavvufni Qashqadaryo vohasida keng yoyishda katta xizmat ko‘rsatgan. Majmuaning poydevori Amir Temur davrida qo‘yilgan bo‘lib, keyinchalik Shayboniylar va asrlar davomida voha hokimlari tomonidan kengaytirilgan va jome masjidi, madrasa hamda dahmalar bilan boyitilgan. 

Majmua o‘zbek klassik me’morchiligining Qashqadaryo maktabiga xos bo‘lgan betakror uslubida barpo etilgan:Kompleks tarkibida bir nechta gumbazli binolar mavjud bo‘lib, ularning eng asosiysi Sulton Mir Haydar maqbarasidir. Bino peshtoqi va sirtidagi koshinlar o‘zining geometrik mukammalligi va ko‘hna jilvasi bilan ajralib turadi. 

“Sulton Mir Haydar” majmuasi bayram kunlarida oilaviy tashrif buyurib, farzandlarga tariximizni jonli ko‘rsatish uchun ajoyib imkoniyatdir. 

15. “Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy” maqbarasi (Buxoro)

Buxoro viloyatidagi eng tabarruk qadamjolardan biri bo‘lib, G‘ijduvon shahrining markaziy qismida joylashgan. Majmua klassik sharqona me’morchilik va milliy xattotlik san’atining noyob durdonasidir:

1. Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy dahmasi: Hazratning qabrlari ochiq osmon ostida, silliqlangan kulrang marmar tosh bilan qoplangan. Dahma atrofida nafis koshinkor o‘ymakorlik panjaralari o‘rnatilgan.

2. Ulug‘bek madrasasi: G‘ijduvondagi ushbu madrasa Mirzo Ulug‘bek tomonidan qurdirilgan uchta mashhur madrasaning (Samarqand va Buxorodagidan keyingi) uchinchisidir. Binoning peshtoqi moviy, ko‘k va oq rangli sirlangan koshinlar (mayolika) hamda Qur’on oyatlari bitilgan suls xatidagi yozuvlar bilan bezatilgan.

3. Qadimiy hovuz va chillaxona: Majmua hovlisida suv aks etib turuvchi go‘zal hovuz hamda alloma zikr tushgan tarixiy chillaxona mavjud.

Davlatimiz rahbarining Buxoro viloyatida ziyorat turizmini rivojlantirish hamda "Yetti pir" qadamjolarini yagona infratuzilmaga keltirish borasidagi dasturlari doirasida majmuada keng ko‘lamli ilmiy restavratsiya ishlari amalga oshirildi.

Qurbon hayiti kunlarida ushbu ziyoratgoh “Yetti pir” safarini boshlovchi o‘n minglab mahalliy va xorijiy ziyoratchilar uchun eng asosiy ma’naviy ko‘prik va duolar ijobat bo‘luvchi tabarruk maskan bo‘lib xizmat qilmoqda.