Волюнтаризм (лот. voluntas – ирода) – фалсафа ва психологиядаги ироданинг устуворлиги ғоясига таянадиган таълимот. Волюнтаризм атамаси 1883 йилда немис файласуфи Ф.Теннис томонидан илмий муомалага киритилган. Волюнтаризмнинг етук вакили А. Шопенгауэр воқеа-ҳодисалар (тасаввурлар) асосида ётган “нарса ўзида”ни бирламчи, ҳеч нимага боғлиқ бўлмаган “оламий ирода”дир, деб даъво қилади. Унинг фикрича, барча тирик мавжудотларнинг ҳаракатлантирувчи кучи – стихияли инкстинктив характерга эга бўлган “яшашга интилиш иродаси” билан белгиланали. Онгли ирода кўр-кўрона инстинктив индивидуал ирода маҳсулидир. Волюнтаризмга хос қарашлар ўрта асрларда Августин, Дунс Скоп таълимотларида ҳам яққол ифолаланган. XVII аср охирлари – XIX аср бошларида Ғарб ижтимоий-фалсафий тафаккури, айниқса, немис файласуфи доирасида ирода устунлиги таълимоти яратилди. Масалан, Фихтенинг фикрича, ирода дунёнинг мутлақ ижодий инъикосидир. Гартман назарида эса ирода барча нарсада мавжуд, у ҳар ерда ва ҳамма нарсага таъсир қилади. Унинг таъкидлашича тушунча ва атамаларда ироданинг бирлиги намоён бўлади. Фалсафада ирода борлиқнинг олий тамойили деб талқин этиладиган Волюнтаризм атамаси тарихий жараённинг объектив қонуниятлари билан ҳисоблашмаслик, ақл ва тафаккурга таяниб иш тутишни инкор этади, ўз шахсий ёки гуруҳий мақсад ва манфаатларини ҳамма нарсадан устун қўйиш ҳолларини ифодалаш учун ҳам қўлланади.