Масовафий таълим. Сўнгги икки йилда бу жумла таълим соҳасида энг кўп қўлланилаётган терминга айланди. Масовафий таълим электрон почта, телевидение, радио, ижтимоий тармоқлар орқали узатилиши мумкин. Унинг қулай тарафи шундаки, машғулотлар учун маълум бино талаб қилинмайди, транспортга кетадиган вақт ва пул тежалади.

Масофали таълимнинг илк кўринишлари Европада, XVIII асрда пайдо бўлган. Ўша пайт почта орқали “корреспондент таълим” йўлга қўйилган. Ўқувчилар почта орқали ўқув материалларини қабул қилишган ва уй вазифаларини шу йўл билан педагогларга жўнатишган. XX асрда телеграф ва телефон пайдо бўлгач, масофали таълимга имкониятлар очилди. Эллигинчи йилларда теледастурлар орқали таълим олиш оммалашган.

Дунё бўйича масофавий таълимга ихтисослашган биринчи университет 1969 йилда Буюк Британияда очилган. Кейинчалик Африка, Германия, АҚШ, Испания, Австралияда ҳам йўлга қўйилган. 1980 йиллар охирида шахсий компьютерлар пайдо бўлгач, ўқувчиларнинг масофали таълим олишлари енгиллашган.

XXI аср эса том маънода масофавий таълимга чексиз онлайн имкониятларни ҳам қўшди. Интернет пайдо бўлгач, телефон, телеграф, телевидение орқали таълим бериш камайди. Интернет бир вақтнинг ўзида икки томонлама матн, аудио, видео мулоқот имкониятини яратгач, онлайн таълим олувчилар сони кўпайди. 2020 йил дунёда пандемия бошлангач, онлайн таълимга талаб кучайди. Кўплаб мактаблар карантин вақтида  Zoom, Cisco Webex, Google Classroom, Microsoft Teams каби тизимлар орқали ўқий бошлашди.

Ўзбекистонда 2020 йил 27 мартда “Олий таълим муассасаларида масофавий таълимни жорий этиш тўғрисида”ги буйруғига кўра республикамиздаги мавжуд ОТМлар масофавий ўқитиш технологияларини яратиш ва ишга тушириш юзасидан керакли ишлар амалга оширилди. Жумладан, малакали ўқитувчилар томонидан телевидение орқали 1-11 синфлар учун онлайн дарслар ўтилди. Университетларда эса масофавий таълимни ташкил этиш учун MOODLE тизимидан фойдаланилди.

Нодирабегим таржимаси