Фалончи пистончини юпатди гапида заррача салбий бўёқни сезмаймиз, аксинча, кўнгилга қараш, бировни алқаш, ўзгани эҳтиётлаш маъносидаги яхши жиҳатларни тушунамиз. Лекин манбаларнинг гувоҳлик беришича, бу сўз аслида “алдади”, “бошқа бировга тўнкади”, “билиб туриб билмасликка олди” деган маъноларни англатар экан. Маҳмуд Кошғарий “Девон”ида бу сўзга қуйидагича изоҳ берган:

Jупаттї – ишга ғофиллик қилди, бошқага юклади. Ол їшїғ jупаттї – у ишни билмасликка солди, бошқа бировга тўнкади. Jупатур, jупатмақ асли “алдаш” маъносидадир. Ўғузлар ол анї jупїладї дейдилар – у уни алдади демакдир.

Ёши ўтгани сари баъзи одамлар ёмон қилиқларини ташлаб, яхши томонга ўзгариб боргани каби баъзи сўзлар ҳам салбий маънодан ижобий томонга ўзгариб кетади.

Лекин, юпатмоқ сўзида ҳозир ҳам “алдамоқ, чалғитмоқ” маъноси қисман бўлса-да сақланган. Масалан: “Алдаб-сулдаб юпатиб қўярсан”.

Эшқобил ШУКУР

“Бобосўз изидан” китобидан.