Беҳи сўзи форс тилидан кирган. Аслиятда беҳ – яхши, ёқимли сўзидан ҳосил бўлган, ҳидли, ёқимли ҳидли мева маъносига эга. Изофа орқали янги маъно касб этиб, олмалар туркумига кирувчи хушбўй мевани англатишни бошлаган. Ўзбекчада раънодошлар оиласига мансуб мевали дарахт ва унинг ёқимли исли мевасини билдиради.

Беҳи сoзи тилимизга ХIV-ХV асрларда кириб келган. Бундан олдин туркий халқлар бу мевани айва, авя деб атаган. Маҳмуд Кошғарий “Ачиғ авя тишиғ қаматти” жумласини “Нордон беҳи тишни қамаштирди” деб изоҳлайди. Айва сўзи тилимизни Навоий давридаёқ тарк этиб улгурган. Чунки шоир асарларида ундан фойдаланмаган, форсча беҳи сўзини ишлатган.

Ҳозир турк, қозоқ, қирғиз, озар, чуваш, ёқут каби туркий тилларда, украин, рус, белорус каби славян тилларида айва сўзи ишлатилади ва беҳи маъносини англатади.

Ориф ТОЛИБ