Редукционализм


Сақлаш
17:10 / 09.10.2023 0 453

Редукционализм (лотинча reductio – орқага силжиш, олдинги ҳолатга қайтиш, тўхтаб қолиш) – фалсафадаги методологик тамойил. Унга кўра, материянинг юқори шакллари қуйи шаклларига хос бўлган қонуниятлар асосида тўлиқ тушунтириб берилиши ёки қуйи шаклларга келтирилиши мумкин. Масалан, физик ва кимёвий қонунлар ёрдамида биологик ҳодисалар, биологик қонунлар ёрдамида эса ижтимоий ҳодисаларни тушуниш мумкин. Редукционализм психологияда бихевиоризм кўринишида, физикада физикани «математикалаштириш», лингвистикада товуш редукцияси ва бошқа кўринишларда намоён бўлади. Редукционализм ижтимоий психология, биология ва бошқа фанларда ҳам учрайди. Редукционализмнинг социологик концепцияларининг хатарли жиҳати шундаки, улар инсон турмуш тарзидан ижодий фаолиятнинг барча шаклларини чиқариб ташлашга олиб келади ва унинг ижодий фаолияти ҳамда имкониятларини рўёбга чиқарилишига тўсқинлик қилади. Психологик редукционализм ёндашуви психологиянинг мустақил фан сифатидаги мавқеини пасайтиради, унинг қонуниятлари ва категорияларини инкор этади. Шу билан бирга, редукционализм редукционалистик ёндашув илмий билимларнинг бирлиги масаласига ойдинлик киритмаган бўлса-да, у илмда янги белгили воситаларни яратишга, сунъий расмий тилларни лойиҳалаштиришга қизиқиш уйғотиб, компьютер мантиғи, кибернетика ва бошқа соҳаларнинг пайдо бўлиши ҳамда ривожланишига замин яратди. Масалан, муҳандислик йўналишида билимларнинг ривожланиши ва компьютерлаштиришнинг кенг ёйилиши натижасида редукционализм асосида янги фан соҳаси – синергетика вужудга келди.

Изоҳ йўқ

Изоҳ қолдириш

Сўнгги қўйилган

Барчаси

Биласизми?

17:03 / 12.03.2025 0 150
Туркистондаги қадимий аёллар байрами

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 129
“Қозонди” феълидаги “қозон” ҳақида

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 164
Маржумакдан шўрва қилиб бўладими?

Биласизми?

15:02 / 28.02.2025 0 141
Маймунжон, парманчак ва болдирғон

Биласизми?

14:02 / 28.02.2025 0 126
Хўжайин бўлолмаган хўжағат



Кўп ўқилган

Барчаси

Қомус

15:04 / 19.04.2023 0 9181
Жадидчилик

Қатра

20:08 / 18.08.2022 15 5309
Илк ватан

Қатра

01:01 / 10.01.2022 7 4900
Бир қоп ун

Қатра

17:08 / 21.08.2022 6 4332
Тинчлик

Қомус

22:08 / 04.08.2023 0 4163
Миллий урф-одатлар

Қатра

01:01 / 18.01.2022 2 3558
Ўқиш пули

Бир куни...

03:12 / 09.12.2021 3 3141
Ҳар нарса ҳам кўринганидек эмас

//