Оммавий жамият


Сақлаш
15:09 / 26.09.2023 0 418

Оммавий жамият – ҳозирги замон жамиятининг ўзига хос қатор томонларини ифодаловчи тушунча. Жамият барча соҳаларининг кенг оммавийлашув жараёни тубдан янги меҳнат қуроли – машиналарнинг пайдо бўлишидан бошланган эди. Оммавийлашув иқтисодиёт соҳасида бошланиб, аста-секин жамиятнинг бошқа соҳаларини ҳам қамраб олди. Оммавий жамият назарияси илдизлари ўрта асрлардаги анъанавий ижтимоий муносабатларга зид равишда шаклланган янги муносабатларга қарши консерватив ғоялар билан боғлиқ (Э.Берк, Ж.Де Местр, А.Бональд). Янги тартибларнинг муқаррарлигини англаган француз мутафаккири А.Токвиль (1805–1859) янги жамиятни ундаги эркинлик ва тенглик муносабатлари нуқтаи назаридан тавсифлайди. У «Демократия – Америкада» асарида: «Менинг диққатимни жалб қилган янгиликлар ичида ҳеч қайсиси шароитларнинг умумий тенглиги каби ҳайратлантирган эмас», деб ёзади. У демократияни гоҳ жамият барча томонларини тенглаштиришга интилиш, гоҳ «халқ», гоҳ бевосита бошқариш шакли сифатида талқин қилди, тенгликни амалга ошириш учун марказлаштириш ва бюрократлаштириш ижтимоий ҳаётнинг барча соҳалари устидан буржуа назоратини ўрнатишга олиб келишини кўрсатди.

 

II Жаҳон урушидан сўнг оммавий жамият концепцияларининг асосий йўналиши авторитар тенденцияларни танқид қилишга қаратилди. Оммавий жамиятни янгича талқин қилиш ҳозирги замон жамиятидаги муҳим жараёнларни тўғри тушуниш имконини беради. Оммавийлашув жараёни жамиятнинг барча соҳаларида катта имкониятлар очиб бериши билан бир қаторда маънавият соҳасида муайян муаммоларни келтириб чиқаргани туфайли оммавий жамият концепциялари ҳам кўпдир. Жамият ҳаётининг турли соҳаларида кечаётган оммавийлашув жараёнлари мазмун-моҳияти, миқёси ва намоён бўлиш шаклига кўра, бир-биридан фарқ қилади. Номоддий ишлаб чиқаришнинг турли кўринишларида маълум даражада оммавий фаолиятнинг технологик, ташкилий ва бошқа таркибий қисмини яратади. Масалан, ҳозирги замон фани минглаб одамларни бирлаштирган йирик ташкилотларни қамраб олади. Бу ҳақиқатан ҳам ахборотни (билимни) оммавий, индустриал шаклда ишлаб чиқаришдир. Истеъмол, инсоний муносабатлар, маиший соҳаларда эса оммавийлашув кишилар фаолиятини қатъий расмий ташкил этишни талаб қилмайди. Лекин бунда ҳам ўзига хос кўринишда оммавий фаолият мавжуддир: иштирок этадиган индивидларнинг кўплиги, улар фаолиятининг ўхшашлиги, фаолиятни танлаш имконияти нуқтаи назаридан эркинлиги ва бошқа оммавийлашув жараёнининг ҳар жиҳатдан чуқурлашиб бориши жамият тараққиётида қонуний, зарурий ҳодиса бўлиб, келгуси жамият ва инсон қиёфасини белгилашда турли имкониятлар яратади.

Изоҳ йўқ

Изоҳ қолдириш

Сўнгги қўйилган

Барчаси

Биласизми?

17:03 / 12.03.2025 0 157
Туркистондаги қадимий аёллар байрами

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 131
“Қозонди” феълидаги “қозон” ҳақида

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 172
Маржумакдан шўрва қилиб бўладими?

Биласизми?

15:02 / 28.02.2025 0 147
Маймунжон, парманчак ва болдирғон

Биласизми?

14:02 / 28.02.2025 0 129
Хўжайин бўлолмаган хўжағат



Кўп ўқилган

Барчаси

Қомус

15:04 / 19.04.2023 0 9216
Жадидчилик

Қатра

20:08 / 18.08.2022 15 5313
Илк ватан

Қатра

01:01 / 10.01.2022 7 4903
Бир қоп ун

Қатра

17:08 / 21.08.2022 6 4334
Тинчлик

Қомус

22:08 / 04.08.2023 0 4205
Миллий урф-одатлар

Қатра

01:01 / 18.01.2022 2 3560
Ўқиш пули

Бир куни...

03:12 / 09.12.2021 3 3142
Ҳар нарса ҳам кўринганидек эмас

//