Исбот


Сақлаш
00:06 / 24.06.2023 0 549

Исбот – далил, асос, бирон-бир даъвонинг чинлиги ёки ёлғонлигини асослаб бериш. Исбот таянадиган ҳукмлар исботнинг далиллари (асослари) деб аталади. Далиллар чин деб қабул қилинади, аммо уларнинг исботи тезисга таянмаслиги лозим, йўқса, исботда мужмаллик деб аталадиган хато келиб чиқади. Тезиснинг чинлигини аниқлаб берадиган исбот оддийгина исбот деб аталади. Тезиснинг ёлғонлигини аниқлаб берадиган исбот эса раддия деб аталади. Исбот бир қатор хулосалардан иборат, бўлиши ҳам мумкин. Бу хулосаларнинг асослари далиллар ёки улардан келиб чиқадиган қоидалар ёки қўшимча фаразлар ёрдамида амалга ошириладиган исботдир. Бу – сўнгги исбот қуйидагича тузилади: фаразлар ёрдамида, айрим қоидалар исбот этилади, сўнг, бу қоидаларнинг исботи махсус қоидалар ёрдамида ўзгартирилиб (фаразларсиз), дастлабки исбот шаклига солинади. Исботда хатолар бўлиши мумкин, бу хатолар тезисни сохталаштиришдан, асоссиз ёхуд хато далилларни қабул қилишдан, исботнинг нотўғри усулидан келиб чиқади. Хатоси бўлган исбот асоссиз ҳисобланади. Бироқ, исботнинг асоссизлиги ҳали тезис ёлғонлигининг исботи дегани эмас. Тезиснинг чинлигини ишончли далиллар билан эмас, балки талқин ва эҳтимоллар билан аниқлаб берадиган исботлар ҳам бўлиши мумкин. Исбот фаннинг тараққиёт даражасига ҳам боғлиқ. Маълумки, ХIХ асрнинг охирларигача атом борлиқнинг энг кичик бўлинмас заррачаси экани исбот қилиб келинган эди. Лекин илм-фаннинг кейинги тараққиёти бундай хулосани рад этди. Борлиқ каби атом ҳам чексиз майда заррачалардан иборат экани, атом ичидаги ҳар қандай майда заррача ҳам янада чексиз майда заррачаларга бўлиниши мумкинлиги исбот қилинди. Шунинг учун ҳам исбот қилишда ўрганилаётган масаланинг моҳиятига янада чуқурроқ кириб бориш талаб этилади. 

Изоҳ йўқ

Изоҳ қолдириш

Сўнгги қўйилган

Барчаси

Биласизми?

17:03 / 12.03.2025 0 155
Туркистондаги қадимий аёллар байрами

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 131
“Қозонди” феълидаги “қозон” ҳақида

Биласизми?

10:03 / 03.03.2025 0 172
Маржумакдан шўрва қилиб бўладими?

Биласизми?

15:02 / 28.02.2025 0 146
Маймунжон, парманчак ва болдирғон

Биласизми?

14:02 / 28.02.2025 0 128
Хўжайин бўлолмаган хўжағат



Кўп ўқилган

Барчаси

Қомус

15:04 / 19.04.2023 0 9207
Жадидчилик

Қатра

20:08 / 18.08.2022 15 5313
Илк ватан

Қатра

01:01 / 10.01.2022 7 4902
Бир қоп ун

Қатра

17:08 / 21.08.2022 6 4333
Тинчлик

Қомус

22:08 / 04.08.2023 0 4194
Миллий урф-одатлар

Қатра

01:01 / 18.01.2022 2 3559
Ўқиш пули

Бир куни...

03:12 / 09.12.2021 3 3142
Ҳар нарса ҳам кўринганидек эмас

//