
Имиж (инглизча имиж – қиёфа, тасвир) – одамлар онгида муайян шахс, ташкилот ёки бошқа ижтимоий объектга нисбатан юзага келадиган, идрок этилаётган объект ҳақидаги ахборотни ўзида мужассамлаштирган ва ижтимоий хулқ-атворга даъват этадиган муайян синтетик образ. Имиж турлари: корпоратив имиж (компания, фирма, корхона, муассаса, сиёсий партия, жамоат ташкилоти ва ҳоказо имижи) ва индивидуал имиж (сиёсатчи, бизнесмен, артист, раҳбар, ижтимоий ҳаракат етакчиси каби алоҳида шахсларнинг имижи)ни фарқлаш мақсадга мувофиқдир. Иккала ҳолда ҳам, яъни ташкилотга нисбатан ҳам, индивид (шахс)га нисбатан ҳам ташқи ва ички имиж бўлади. Ташкилотнинг ташқи имижи – бу уни қуршаган муҳитда, мазкур ташкилотнинг мижозлари, истеъмолчилари, рақиблари, ҳокимият органлари, ОАВ, жамоатчилик онгида у ҳақда шаклланадиган образ, тасаввур. Индивиднинг ташқи имижи вербал, визуал, ахлоқий, эстетик ифода усуллари ва хулқ-атворнинг ҳар хил шаклларидан таркиб топади, у билан бевосита ёки билвосита алоқага киришадиган одамлар эса бу имиж субъекти ҳисобланади.
Имиж масаласида функционал ёндашув тарафдори бўлган инглиз олими Ф.Жевкинз имижнинг қуйидаги турларини таклиф қилади:
1. Кўзгусимон имиж – бизнинг ўзимиз ҳақимиздаги тасаввуримизга хос бўлган имиж
2. Жорий имиж – четдан ташланган назарга хос бўлган имиж
3. Мақбул имиж – шахс нимага интилаётганини акс эттирадиган имиж
4. Корпоратив имиж – ташкилотнинг айрим бўлинмалари ёки унинг иш натижалари эмас, балки умуман ташкилот имижи
5. Кўп сонли имиж – ягона корпорация ўрнида бир қанча мустақил тузилмалар мавжуд бўлган ҳолда юзага келадиган имиж.
Имиж масаласида контекстли ёндашув ҳам бор. У имижнинг мувофиқлаштирилган ҳолда яхлит хусусият касб этиши, рўёбга чиқариш шарт-шароитларини ҳисобга олиниши, айрим жиҳатлари эса бирбирига зид бўлмаслиги лозимлигини англатади. Инглиз олимаси Э.Сэмпсон шахсий имиж тўғрисида сўз юритар экан, ташқи ва ички омиллар уйғунлигига қараб, имижни уч турга – ўз-ўзининг имижи, идрок этиладиган имиж ва талаб қилинадиган имижга ажратади. Ўз-ўзининг имижи ўтмиш тажрибасидан келиб чиқади ва ўзига нисбатан ҳурмат, ишончнинг ҳозирги ҳолатини акс эттиради. Идрок этиладиган имиж – бошқа одамларнинг бизга бўлган муносабатидир. Талаб қилинадиган имиж айрим касблар (роллар) муайян имиж хусусиятларини талаб қилишини англатади. Айрим ҳолларда бунга кийим тури кўмаклашади. Ҳарбий уст-бош, судья мантияси, подшо тожи – буларнинг барчаси шахснинг муайян ролларни бажарувчи эканига ишора қиладиган имиж белгиларидир. Баъзи тадқиқотчилар харизматик имижни мустақил тур сифатида таклиф қилади. Харизма, харизмали раҳбар тушунчасини илмий муомалага социология асосчиларидан бири М.Вебер киритган. Имиж турларига ёпиқ имижни ҳам киритиш мумкин. У собиқ иттифоқ даврида аксарият давлат раҳбарларига хос эди.
Ҳар бир одам бу имижга ўзи ишонган жиҳатни «юклаши» мумкин эди. Одатда, одамлар муайян шахс ҳақида қанча кам ахборотга эга бўлса, бу шахс уларнинг кўз ўнгида шунча салмоқ касб этади. Инсонга хос фаолият жабҳаларига, имиж шаклланадиган турли ижтимоий доирага қараб, сиёсатдаги имиж (ва сиёсатчилар имижи), бизнес имижи, ташкилот имижи, мамлакат имижи каби имиж кўринишлари мавжуд бўлиши мумкин. Бу имижлар мазмун жиҳатидан, шаклланиш механизмлари намоён бўлиш шакллари жиҳатидан бир-биридан фарқ қилади. Шундай қилиб, имижни шакллантириш оқилона ижтимоий бошқарув тизимига киритилиши мумкин ва лозим, чунки бу масалада фойдаланилмаган имкониятлар кўп. Ўзини, ўз фирма ва ташкилотларини контрагентларга, жамоатчиликка таништиришда имижнинг аҳамияти қанчалик муҳим эканини ҳозирги пайтда ҳамма ходим ва раҳбарлар ҳам тўла англаб етгани йўқ, уларнинг аксарияти эскича ишлашда давом этмоқда, шу боис рақобатга асосланган курашда мағлубиятга учрамоқда. Мухтасар айтганда, имиж тушунчаси энг муҳим гносеологик муаммо бўлиб, бошқа барча назарий-амалий ва технологик муаммолар кўпроқ шу муаммонинг ечимига боғлиқ.
Биласизми?
Биласизми?
Биласизми?
Биласизми?
Биласизми?
Биласизми?
Қомус
Қатра
Қатра
Биласизми?
Қатра
Қомус
Қатра
Бир куни...
//
Изоҳ йўқ