21:21 / 09.08.2024
1001
0
“Bobolar izidan…” ilmiy-ijodiy ekspeditsiyasi yoʻl xaritasiga koʻra biz Xakasiya Til, adabiyot va tarix ilmiy tekshirish institutining olimlari bilan uchrashishib, tajriba almashishimiz, shuningdek, Enasoy bitiklarini ziyorat qilish, soʻng xakaslar tarixi, etnologiyasi, tili, adabiyoti va folklorini oʻrganishimiz nazarda tutilgan edi. Shu maqsadda 2024-yilning 14-iyul kuni Oltoyda oʻtgan “El oʻyinlari” etnofestivalidan chiqib, uch kishi – men, Farrux Jabborov va Bekzod Abdrimov aeroportdan toʻgʻri Xakasiyaga yoʻl oldik. Bizga oltoylik folklorshunos Alevtina Nayeva hamkorlik qildi.
Abagʻan shahriga yetib kelganimizda bizni haqiqiy xakas oʻgʻloni Ayjariq Sayin Kuchen kutib oldi. Shu kuni va ertasi ham biz Ayjariqning mehmoni boʻldik va tabiiyki, xakaslarning tarixi va madaniyati haqida eng koʻp maʼlumotlarni ham undan oldik. Eng qizigʻi, Ayjariq oʻzini va nafaqat oʻzini, balki butun xakaslarni turkiy xalqlar vakili sanamas ekan…
Aftidan, Sibirning chekka qismiga joylashib qolgan va oʻrmonlar orasida umr oʻtkazishga moslashgan bu el oʻzligidan ancha ayrilgan. Qolaversa, qadim zamonlardan buyon Sibirning boshqa ellari bilan qorishuv, somodiylar, xristianlar taʼsiri ularni turkiylikdan ancha uzoqlashtirgan boʻlishi mumkin.