Oliy Majlis Senati 7-avgust kuni reklama to‘g‘risidagi qonunga kreditlar va mikroqarzlar reklamasida moliyaviy xavf-xatarlar haqida majburiy ogohlantirishni nazarda tutuvchi o‘zgartirishlarni ma’qulladi.

Senatda ushbu o‘zgartirishlar zarurati aholiga kredit ajratish hajmi va qarz yukining ortishi bilan izohlandi. Ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yil 1-yanvar holatiga tijorat banklarida mikroqarz oluvchilar soni deyarli 2,7 mln kishiga yetdi va bir yilda 37 foizga oshdi. Bitta qarz oluvchiga to‘g‘ri keladigan mikroqarz shartnomalarining o‘rtacha soni 1,7 tadan 1,9 taga ko‘paydi.

Qonun bo‘yicha ma’ruzada ta’kidlanganidek, kredit mahsulotlari reklamasi nafaqat qarz shartlari haqida xabar berishi, balki iste’molchini o‘z to‘lov qobiliyatini noto‘g‘ri baholash va qarz majburiyatlarini bajarmaslik oqibatlari haqida ham ogohlantirishi kerak.

“Kredit mahsulotlari reklamasida iste’molchilarni o‘z to‘lov qobiliyatini to‘g‘ri baholay olmaslik va qarz majburiyatlarini bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirilishini ta’minlash zarurati yuzaga keldi”, — dedi senator O‘ktamjon Oxunov o‘z ma’ruzasida.

O‘zgartirishlar faqat kredit reklamasiga tegishli emas. Aholi va tadbirkorlarning sug‘urta borasidagi savodxonligini oshirishga qaratilgan ma’lumotlarni ijtimoiy ma’lumotlar sirasiga kiritish taklif etilmoqda.

Bundan tashqari, tegishli sohalardagi vakolatli davlat organlari bunday ijtimoiy ma’lumotlarning reklama beruvchisi sifatida chiqishlari mumkin bo‘ladi.

Ta’kidlanishicha, ushbu o‘zgartirishlar fuqarolarning sug‘urta xizmatlari haqidagi ishonchli ma’lumotlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, ularga bo‘lgan ishonchni oshirish va bir vaqtning o‘zida aholi hamda tadbirkorlarni kreditlar bilan bog‘liq moliyaviy xavf-xatarlar haqida yaxshiroq xabardor qilish imkonini beradi.

O‘zgartirishlar bilan “Reklama to‘g‘risida”gi qonunning 43-moddasi kredit, shu jumladan mikroqarz reklamasida majburiy ogohlantirish talabi bilan to‘ldirilmoqda. “Kredit, shu jumladan mikroqarz reklamasida ushbu xizmatlar bo‘yicha qarz majburiyatlarini bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirish bo‘lishi kerak. Bunday ogohlantirish reklamaning asosiy maydoni yoki vaqtining kamida 10 foizini egallashi lozim”, — deyiladi senatorlarga taqdim etilgan normada.

Moliyaviy xizmatlar reklamasi uchun ham umumiyroq talab joriy etilmoqda. Unda bunday xizmatlardan foydalanish va majburiyatlarni bajarmaslik moliyaviy xavf-xatarlarni keltirib chiqarishi mumkinligi haqida ogohlantirish bo‘lishi shart.

Muhokama chog‘ida senator Pokiza Ahmedjanova ogohlantirish maydonining 10 foizlik talabiga rioya etilishini nazorat qilish qanchalik real ekanini so‘radi.

“Qonunchilik analogiyasiga ko‘ra, ogohlantirishlar va qo‘shimcha ma’lumotlar reklama maydonining 10 foizini egallashi kerak. Bunday talablar bugungi kunda, xususan, dori vositalari, alkogol mahsulotlari va konsert-tomosha tadbirlari uchun belgilangan”, — dedi Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi raisi o‘rinbosari Ulug‘bek Davlatov.

Qo‘mita vakili, shuningdek, tashqi reklama uchun konstruksiyalarning standart o‘lchamlari allaqachon belgilanganini qayd etdi. Misol tariqasida u city formatidagi konstruksiyalarni 2 kv. m, bilbordlarni 18 kv. m va mega formatdagi konstruksiyalarni 50 kv. m deb atadi. Uning ta’kidlashicha, bu ogohlantirishning zarur maydonini nazorat qilishning aniq mexanizmlarini qo‘llash imkonini beradi.

Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi tomonidan sun’iy intellektdan foydalangan holda onlayn reklama monitoringi mexanizmi ham ishlab chiqilmoqda.