Энди харидорларга бериладиган 1 фоизлик солиқ кешбеки механизмини ўзгартириш таклиф қилинди. Бу ҳақда Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Яширин иқтисодиёт улушини қисқартириш, солиқ ва божхона маъмурчилигини такомиллаштириш, фискал таҳлиллар институти таҳлилида айтиб ўтилди.

Маълумот берилишича, солиқ кешбеки тизими фуқароларни харид чекларига талабни оширишга жалб қилиш ва савдо айланмаларининг шаффофлигини таъминлаш мақсадида жорий этилган. Институт экспертларига кўра, дастлабки босқичда ушбу механизм истеъмолчиларда фискал чек олиш одатини шакллантиришда самарали восита бўлган. Бироқ бундай амалиёт одатий ҳолга айлангач, оммавий пулли рағбатлантиришга бўлган эҳтиёж босқичма-босқич камаяди.

Қайд этилишича, 2022 йилда солиқ кешбекини молиялаштириш учун 820 млрд сўм йўналтирилган. 2026 йилда эса бу кўрсаткич 1,8 трлн сўмгача етиши прогноз қилинмоқда.

Шунингдек, 2026 йил май ойида тўланган барча кешбекларнинг 13 фоизи атиги 10 та йирик савдо тармоғи ҳиссасига тўғри келгани келтирилган.

Институт экспертлари бугунги кунда сунъий интеллект, Big Data, онлайн назорат-касса машиналари ва электрон ҳисобварақ-фактуралар кенг жорий этилаётган шароитда солиқ назоратини бошқа механизмлар орқали кучайтириш имконияти пайдо бўлганини таъкидламоқда.

Шу сабабли фискал чекларни олишни оммавий рағбатлантириш амалиётидан босқичма-босқич воз кечиб, солиқ хавфи юқори бўлган соҳаларда манзилли рағбатлантириш чораларига ўтиш таклиф этилмоқда.

Энди умумий овқатланиш, кичик чакана савдо ва бошқа юқори хавфли йўналишларда чекларни рўйхатдан ўтказган харидорлар ўртасида давлат лотереяларини ташкил қилиш таклиф қилинмоқда. Соврин сифатида автомобиль, саёҳат йўлланмалари ва бошқа йирик мукофотлар берилиши мумкин.

Ҳисоб-китобларга кўра, бундай тизим учун йилига 100 миллиард сўмгача маблағ ажратиш етарли бўлади. Бу эса амалдаги механизм билан солиштирганда бюджет харажатларини қарийб 20 бараварга камайтириши мумкин.

Таҳлилда солиқ кешбекини бекор қилиш эмас, балки уни замонавий рақамли солиқ маъмурчилиги талабларига мос равишда такомиллаштириш таклиф этилаётгани келтирилган.